Với việc kết quả cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 vẫn chưa ngã ngũ, một nhà ngoại giao cấp cao của Trung Quốc hôm 5-11 đã đưa ra lời đề nghị với Washington, kêu gọi cùng nhau nỗ lực tái xây dựng các mối quan hệ song phương bất luận kết quả bầu cử ra sao.
Theo báo South China Morning Post (SCMP), đề nghị này do ông Lạc Ngọc Thành (Le Yucheng) – Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc đưa ra. Theo SCMP, đây là tín hiệu lạc quan đầu tiên từ Bắc Kinh kể từ khi cuộc bầu cử tổng thống Mỹ diễn ra hôm 3-11.
“Dù ai thắng cử cũng mong làm việc cùng với chúng tôi”
Trong bối cảnh ứng viên Dân chủ Joe Biden tiến gần hơn tới chiếc ghế tổng thống và ứng viên Cộng hòa – đương kim Tổng thống Donald Trump mở cuộc chiến pháp lý ở một số bang chiến trường xung quanh kết quả bầu cử, ông Lạc nói rằng Bắc Kinh hy vọng cuộc bầu cử Mỹ “diễn ra suôn sẻ” và không gặp bất kỳ trở ngại nào.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và người đồng cấp Mỹ Donald Trump tại Bắc Kinh năm 2017. Ảnh: Artyom Ivanov/TASS
“Bất chấp những khác biệt giữa Trung Quốc và Mỹ, hai nước vẫn có những lợi ích chung và cơ hội hợp tác rộng rãi” – ông Lạc phát biểu tại buổi họp báo ở Bắc Kinh hôm 5-11.
“Duy trì và thúc đẩy quan hệ Mỹ - Trung một cách lành mạnh và bền vững là vì lợi ích của người dân hai nước chúng ta và phản ánh những kỳ vọng chung của cộng động quốc tế” – ông Lạc nói tiếp.
“Trung Quốc hy vọng chính quyền mới của Mỹ sẽ làm việc cùng với chúng tôi để tập trung vào phát triển và quản lý đúng đắn những khác biệt, nhằm đưa mối quan hệ Mỹ- Trung trở lại đúng hướng không xung đột, không đối đầu, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác hai bên cùng có lợi” – ông Lạc nhấn mạnh.
Thông điệp của ông Lạc phần lớn phù hợp với cách tiếp cận “không bình luận” của chính phủ Trung Quốc đối với cuộc bầu cử Mỹ. Tuy nhiên, thông điệp này “tích cực và chân thành hơn một chút” so với những bình luận thông thường từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc trong những tuần gần đây, theo ông Pang Zhongying – giáo sư về quan hệ quốc tế tại ĐH Đại Dương (Trung Quốc).
Ông Pang cho rằng với việc ông Biden tiến gần hơn tới Nhà Trắng, Bắc Kinh dường như tỏ ra lạc quan một thách thận trọng về những thay đổi tích cực mà vị cựu Phó Tổng thống Mỹ có thể mang lại cho quan hệ song phương vốn đang ở mức thấp nhất trong hàng thập niên.
Kỳ vọng thực sự của Trung Quốc
Theo ông Pang, kỳ vọng thực sự của Trung Quốc là ông Biden có thể cải tổ chính sách đối đầu Trung Quốc của ông Trump, mở lại cơ chế đối thoại chính thức và thậm chí hồi sinh một phần chính sách tiếp cận với Trung Quốc của Mỹ, điều mà ông Trump xóa bỏ đáng kể trong những tháng gần đây.
“Điều đó nói lên rằng Trung Quốc thừa biết không thể quay trở lại những ngày xưa tốt đẹp vì cả hai nước đã thay đổi. Và vẫn chưa rõ ông Biden có thể đi bao xa để khắc phục thiệt hại gây ra cho quan hệ song phương dưới thời chính quyền ông Trump và quay trở về thời kỳ trước ông Trump” – ông Pang nói tiếp.
Ứng viên Dân chủ - cựu Phó Tổng thống Joe Biden. Ảnh: POLITICO
Trong khi đó, ông Seth Jaffe, giáo sư trợ lý về khoa học chính trị và quan hệ quốc tế tại ĐH John Cabot (Ý) nhận định rằng nếu ông Biden thắng cử, đây sẽ là dịp để thiết lập lại quan hệ Mỹ-Trung song điều này sẽ không tồn tại lâu.
“Tôi nghi ngờ rằng Bắc Kinh thích ông Biden hơn ông Trump vì ông ấy là người dễ đoán và điều này sẽ cho phép (Trung Quốc) lập kế hoạch chiến lược tốt hơn” – ông Jaffe nói.
“Chính sách về Trung Quốc của ông Biden vẫn chưa được thể hiện rõ ràng nhưng chắc chắn sẽ mang tính truyền thống hơn, dựa trên liên minh nhưng có lẽ cũng cứng rắn hơn” – ông Jaffe nói.
Căng thẳng Mỹ-Trung sẽ còn tiếp diễn
Căng thẳng dâng cao giữa Bắc Kinh và Washington dự kiến sẽ còn tiếp diễn khi ông Biden chủ trương khắc phục hệ thống liên minh của Mỹ và thiết lập một liên minh chống Trung Quốc trên các lĩnh vực chính sách ngoại giao quan trọng.
“Tuy nhiên, nếu ông Biden thận trọng thì ông ấy sẽ dành hết thời gian và chú ý vào Trung Quốc trong những ngày đầu nhiệm kỳ của mình (nếu ông thắng cử). Điều này sẽ khó khăn do những thách thức cấp bách trong nước mà ông sẽ đối mặt ngay trước mắt” – ông Jaffe nói.
Chuyên gia luật quốc tế Wang Jiangyu tại ĐH Thành phố Hong Kong cho rằng ông Biden có thể học hỏi từ chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama về cách đối phó Trung Quốc hiệu quả hơn và thu nhận các cựu quan chức thời đó.
“Ông Barack Obama đã thất bại trong việc thay đổi Trung Quốc mặc dù đã dành nhiều thời gian và tâm sức cho việc này. Tuy vậy, sau khi ông Donald Trump đắc cử, sau một vài đòn đánh khắc nghiệt, Trung Quốc đã nhượng bộ về thương mại. Một vài người (trong đội ngũ của ông Biden) có lẽ cũng cho rằng sử dụng một cây gậy lớn là cách thích hợp để đối phó Trung Quốc” – ông Wang nói.
