Tờ South China Morning Post cho biết Trung Quốc đang tìm cách cải thiện quan hệ với Philippines trước chuyến thăm của Tổng thống Rodrigo Duterte đến nước này sau vụ va chạm dẫn đến chìm tàu đánh cá Philippines ở biển Đông.
Các nhà quan sát cho biết chuyến thăm này có thể là nhằm “sửa chữa” lại mối quan hệ sau sự cố một tàu đánh cá Trung Quốc đã đâm chìm tàu cá Philippines và bỏ đi. Vụ việc này khiến 22 ngư dân Philippines nguy hiểm đến tính mạng cho đến khi được một chiếc thuyền Việt Nam giải cứu.
Vụ việc này đã gây ra phản ứng mạnh mẽ ở Philippines. Các chính trị gia phe đối lập đã yêu cầu chính phủ có phản ứng mạnh mẽ hơn đối với lập trường ngày càng quyết đoán của Trung Quốc sau những năm quan hệ tốt đẹp của hai bên dưới thời Tổng thống Duterte.
Chuyến thăm lần này tới Bắc Kinh sẽ là lần thứ năm ông Duterte đến đây với tư cách là tổng thống. Ông Duterte nói rằng ông sẽ dùng chuyến đi này để giải quyết tất cả vấn đề biển Đông, bao gồm cả phán quyết năm 2016 của tòa quốc tế bác bỏ yêu sách của Trung Quốc.
Ông Xu Liping, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu khoa học xã hội của Trung Quốc về Đông Nam Á, cho biết áp lực dữ dội trong nước đối với vụ việc tàu cá bị chìm có thể là một “yếu tố cấp bách” trong chuyến thăm Trung Quốc sắp tới. Đây là chuyến đi thứ hai của ông Duterte đến Bắc Kinh kể từ tháng 4.
“Hai bên sẽ cố gắng tránh mọi hiểu lầm và tính toán sai lầm về các vấn đề biển Đông vì ông Duterte hiện đang phải đối mặt với áp lực chính trị to lớn. Điều này khó có thể được giải quyết hoàn toàn bởi một mình ông Duterte và một nỗ lực chung với Trung Quốc cũng là cần thiết để đảm bảo tâm lý tiêu cực không phát triển” - ông nói.
Ông Richard Heydarian, một học giả tại Manila, cho biết chuyến thăm của ông Duterte có thể được coi là một nỗ lực của chính quyền Philippines để trấn an Bắc Kinh rằng họ muốn duy trì mối quan hệ tốt.
Hôm 8-8, tổng thống Philippines đã cáo buộc Bắc Kinh đang trì hoãn các nỗ lực để đạt được một bộ quy tắc ứng xử cho biển Đông. Đồng thời, ông Duterte cũng nói rằng ông sẽ thúc đẩy người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề này trong chuyến thăm Bắc Kinh.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Tổng thống Philippines Duterte. Ảnh: South China Morning Post
Các nhà quan sát Trung Quốc cũng nói rằng mối quan tâm lớn nhất của Bắc Kinh về biển Đông là hành động của Mỹ và các đồng minh. Họ cũng đã cáo buộc các lực lượng bên ngoài can thiệp vào tranh chấp này.
Ông Heydarian cho biết ông Duterte cũng sẽ thúc đẩy các cam kết đầu tư của Trung Quốc, đặc biệt khi một số thỏa thuận tiềm năng ngày càng bị hoài nghi ở Philippines.
Sự nghi ngờ đã gia tăng về một số khoản đầu tư được Trung Quốc đề xuất. Đề xuất này bao gồm kế hoạch phát triển các cơ sở kinh tế và du lịch trên ba hòn đảo và nó đã khiến hải quân Philippines cảnh báo về nguy cơ an ninh tiềm ẩn.
