Tờ South China Morning Post (SCMP) dẫn lời ông Rommel Banlaoi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu tình báo và an ninh quốc gia của Philippines, cho biết các tàu thuyền của Philippines đã bắt đầu đánh bắt cá gần bãi cạn Scarborough trong ba tuần qua mà không bị tàu Trung Quốc gây khó dễ. Động thái này được cho là nhằm “lấy lòng” chính quyền sắp tới của Philippines, Tổng thống mới đắc cử Rodrigo Duterte.
“Đây là tín hiệu tích cực” - ông Banlaoi phát biểu bên lề Diễn đàn an ninh Shangri-La hôm 5-6 tại Singapore. Ông cho biết thêm, một “tín hiệu tốt” nữa là Hải quân Philippines có thể tiến hành tuần tra gần bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) do Manila kiểm soát mà Bắc Kinh cũng tuyên bố chủ quyền đối với bãi đá ngầm này mà không bị lực lượng hải cảnh Trung Quốc quấy nhiễu.
Bãi cạn Scarborough. Nguồn: atimes.com
Rommel Banlaoi cũng cho hay Tổng thống vừa đắc cử của Philippines Rodrigo Duterte đã gặp gỡ đại sứ Trung Quốc tại Manila. Một nguồn thân cận với Hải quân Trung Quốc nói rằng Bắc Kinh đang cố gắng giảm bớt giọng điệu thù địch với Manila trước khi Tòa Trọng tài quốc tế La Haye (Hà Lan) đưa ra phán quyết cuối cùng về vụ Philippines kiện yêu sách “đường lưỡi bò” phi lý của Trung Quốc ở biển Đông.
“Tòa án Trọng tài thường trực ở La Haye dự kiến sẽ đưa ra phán quyết trong tháng này, đây là một lý do quan trọng nữa khiến Trung Quốc nhượng bộ trong tranh chấp chủ quyền ở Scarborough” - nguồn tin nói.
Andrei Chang, nhà sáng lập tạp chí quân sự Kanwa Asian Defence, nói rằng Trung Quốc đã áp dụng cách tiếp cận thận trọng trong vấn đề bãi cạn Scarborough kể từ khi Lầu Năm Góc cảnh báo sẽ “hành động” nếu Bắc Kinh tiếp tục các hoạt động bồi lấp, cải tạo trái phép ở đây.
Li Jie, một chuyên gia quân sự tại Bắc Kinh, bình luận rằng Trung Quốc sẽ giữ quan hệ hòa hảo này trước thời điểm nhậm chức tổng thống của ông Duterte vào cuối tháng 6.
Bãi cạn Scarborough nằm cách bờ biển Philippines khoảng 230 km và nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines nhưng bị Trung Quốc chiếm đóng từ năm 2012. Trong bài phát biểu cuối tuần qua tại Diễn đàn an ninh Shangri-La, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Ash Carter đã cảnh báo nếu Trung Quốc xây dựng trái phép ở bãi cạn Scarborough của Philippines trên biển Đông, Mỹ và các nước khác buộc phải hành động.
Đầu năm nay, Manila đã thông báo Philippines sẽ thiết lập ít nhất tám căn cứ quân sự cho lực lượng Mỹ, trong đó có hai căn cứ không quân ở Pampanga, cách bãi cạn Scarborough.
