Rất nhiều cầu thủ nhập tịch dạng "di sản" (có dòng máu nơi khoác áo tuyển) sau khi nhập tịch thì lập tức tìm về các giải Đông Nam Á đầu quân.

Vì dẫu sao bóng đá Đông Nam Á so với ngoại binh thuộc “việc nhẹ lương cao” còn ở nơi cầu thủ đó sinh sống đa phần là không cạnh tranh nổi và lương chưa chắc cao.

Bất cứ nhà chuyên môn nào ở cấp độ LĐBĐ quốc gia thừa hiểu điều này. Cầu thủ nhập tịch họ không có cửa khoác áo tuyển quốc gia của họ nên họ mới đồng ý sang Đông Nam Á khoác áo các đội tuyển có lót tay cao, lương thưởng cũng cao.

Tuy nhiên các nhà quản trị của LĐBĐ quốc gia cũng mong họ đá những giải thấp ở Nam Mỹ hay châu Âu thì vẫn tốt hơn, ở đó chuyên môn cao hơn và khi họ quay về khoác áo đội tuyển đem lại sự hiệu quả.

Tuy nhiên ở chỗ này thì nhiều vấn đề phát sinh, đá giải hạng nhì, hạng ba ở châu Âu hay Nam Mỹ thì thu nhập rất thấp... sang Đông Nam Á sẽ chơi giải cao nhất, thu nhập cao, tần suất ra sân lại nhiều.

Nhưng thật khó để mong một đội tuyển gồm nhiều cầu thủ nhập tịch như Indonesia, Malaysia, Philippines liên tục “lập đỉnh” vì trình độ của họ đã không còn lên cao nữa trong khi tuổi đời thì không còn nhỏ...

Đội tuyển Indonesia có suất Play off sau giai đoạn 3 vòng loại World Cup 2026. Tuy nhiên thật khó để nói rằng, tập thể "cầu thủ di sản" ấy tiếp tục nâng cao hơn, mạnh hơn.

Hiện nay có 6 tuyển thủ Indonesia dạng "cầu thủ di sản" thất nghiệp. Và có lẽ con đường tìm đến Indonesia và Đông Nam Á đầu quân là tốt nhất. Tốt về thu nhập nhưng rõ ràng đá giải Đông Nam Á thì thật khó mong họ nâng tầm chuyên môn cao hơn.

Trong đội tuyển Indonesia, ngôi sao sáng nhất chính là trung vệ Jay Idzes, mùa rồi anh đá Venezia chơi Serie A. Nhưng Venezia đã rớt hạng, liệu Jay có tiếp tục chơi cho Venezia hay về Indonesia đầu quân, nhận lương khủng?

Sáu cầu thủ trụ cột của tuyển Indonesia đang thất nghiệp ở các CLB giải thấp của Hà Lan, Đức, Anh... Họ đang đứng trước lựa chọn quay về Indonesia thành cầu thủ hạng A, lương cao, liên tục được đá chính. Tất nhiên họ cũng biết chuyên môn không thể phát triển khi về Đông Nam Á đá, lãnh đạo LĐBĐ quốc gia cũng thấy điều đó. Đá vài mùa ở Đông Nam Á là họ lại “hòa tan" ngay. Cả hai phía, tức cầu thủ và LĐBĐ quốc gia đều biết, nhưng không thể can thiệp.

Và có khi đá vài năm thì phong độ của họ cũng trở nên xoàng xĩnh mà thôi.

Nhìn một đội tuyển Malaysia hồi AFF Cup 2024 tràn ngập ngoại binh nhưng rất xoàng (bị loại ngay sau vòng bảng). Sau đó ở trận thắng Việt Nam 4-0 họ nhờ năm nhân tố “cầu thủ di sản” đá CLB ở Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ... đã tạo nên sự khác biệt cực lớn.

Trong số 5 cầu thủ này, đã có hai cầu thủ sẽ đầu quân các CLB Malaysia mùa tới...

Họ, cầu thủ di sản, cầu thủ nhập tịch mang lại sự khác biệt không nhiều, nhưng nếu sau đó họ gia nhập bóng đá Đông Nam Á thì lại những hứa hẹn, trông chờ có thể sụp đổ.

Cầu thủ quá tốt thì họ đâu đến Đông Nam Á, còn đến thì tuổi đã cao, đá vài mùa là...già rồi.

Năm năm về trước, Philippines còn rất hăng hái săn lùng lứa "cầu thủ di sản" U-22 chủ yếu trưởng thành từ các CLB Đức, Tây Ban Nha... Philippines lên kế hoạch làm “hạt nhân”, đội tuyển tương lai. Thế hệ này sau đó đá vòng loại giải trẻ châu Á rồi cũng không thành công. LĐBĐ Philippines phải bỏ tiền ra nuôi. Họ không chịu trở về CLB chủ quản của Anh và Đức. Bởi thực ra lứa tuổi 20, 21 là đã thể hiện giỏi hay không rồi. Họ có quay về Đức, Tây Ban Nha thì cũng chẳng chơi bóng chuyên nghiệp được. Hai mùa LĐBĐ Philipines nuôi họ đá giải trong nước như một CLB rồi cũng tan đàn xẻ nghé.

Nói như huyền thoại Đức Sebastian Schweinsteiger - Một đội tuyển mạnh phải có một hệ thống đào tạo trẻ quốc gia, CLB căn cơ và tốt thì bóng đá quốc gia mới phát triển.