Tiếp nối những hoạt động trong khuôn khổ chuyến thăm Trung Quốc (TQ) của Tổng thống Philippines Duterte, vừa qua Chủ tịch TQ Tập Cận Bình và ông Duterte đã chứng kiến nghi lễ bàn giao văn kiện hợp tác song phương.
Cũng trong buổi lễ này, hai bên đã tuyên bố thành lập ủy ban chỉ đạo chung và tổ công tác doanh nghiệp về hợp tác dầu khí. Hoạt động này được thực hiện với mục đích thúc đẩy khai thác chung giữa hai nước đạt được tiến triển mang tính thực chất.
Tổng thống Rodrigo Duterte (phải) cùng với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong bữa tiệc chiêu đãi tại cung điện Malacañang ngày 20-11-2018. Ảnh: Philstar
Phát biểu với báo chí tại Bắc Kinh vài giờ trước khi diễn ra cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo, Đại sứ Philippines tại TQ Sta Romana đã nói: “Họ sẵn sàng linh hoạt. (Chính phủ) TQ đã bày tỏ mong muốn (hành xử) linh hoạt và thực tế để mối quan hệ song phương (TQ - Philippines) được cải thiện”.
Ông cũng nói thêm rằng TQ và Philippines đã đồng ý về các điều khoản tham chiếu (TOR) đối với thỏa thuận khai thác dầu khí chung khả dĩ. Tuy nhiên, ông không tiết lộ thêm các chi tiết về dự án mà theo ông, cả TQ và Philippines đã làm việc cùng với nhau trong nhiều tháng liền kể từ chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình đến Philippines vào tháng 11 năm ngoái. Khi đó, hai nước đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) về khai thác dầu khí chung tại vùng biển được mô tả nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines.
“Trong hai tháng qua, Philippines đã gửi bản đề xuất về các điều khoản tham chiếu đến phía TQ và phía TQ đã đồng ý đồng thời gửi lại các văn bản, biên bản đồng ý của họ vào tháng 7 vừa qua. Như vậy cả hai đã đồng thuận rồi” - Đại sứ Romana nói.
Ông nói thêm: “Hai bên có thể sẽ thảo luận, việc cần thiết bây giờ là thành lập ủy ban chỉ đạo chung và các ủy ban làm việc chung, bao gồm cả các doanh nghiệp sẽ tham gia vào chương trình hợp tác”.
Tuy nhiên, ông Romana vẫn chưa thể trả lời câu hỏi liệu hoạt động hợp tác khai thác chung thật sự diễn ra thì TQ có thừa nhận chủ quyền của Philippines ở những khu vực đó hay không.
Trong nhiều năm qua, vấn đề khai thác chung giữa Philippines và TQ đã được các chuyên gia nhiều lần lên tiếng cảnh báo về những rủi ro của nó. Một trong số đó là liệu việc chấp nhận khai thác chung có đồng nghĩa với thừa nhận quyền sở hữu của TQ đối với những tài nguyên đáng lẽ ra chỉ thuộc về Philippines.
Theo các chuyên gia, nếu Philippines chấp thuận “gác tranh chấp, cùng khai thác” theo kiểu chơi của TQ thì đó sẽ là chiến thắng của Bắc Kinh. Việc này sẽ là tiền lệ nguy hiểm, tạo ảnh hưởng rất xấu đến các quốc gia khác ở biển Đông.
Đây là lần thứ tám ông Duterte gặp ông Tập kể từ khi ông Duterte nhậm chức tổng thống Philippines năm 2016 và cũng là chuyến thăm chính thức thứ năm của ông đến TQ.
