Theo tờ South China Morning Post ngày 19-8, Trung Quốc đang thúc đẩy một vai trò lớn hơn ở Trung Đông để lấp đầy khoảng trống quyền lực ở đây.
Thúc đẩy quan hệ với Iran, Iraq
Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Iran Ebrahim Raisi, ông Tập cho biết Trung Quốc sẽ ủng hộ "những yêu cầu chính đáng" của Iran trong các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân và phối hợp với quốc gia này trong các vấn đề khu vực.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: REUTERS
"Bất kể tình hình quốc tế và khu vực thay đổi như thế nào, Trung Quốc sẽ kiên định phát triển quan hệ hữu nghị với Iran. Hai bên cần tiếp tục hỗ trợ lẫn nhau về các vấn đề liên quan đến lợi ích cốt lõi và mối quan tâm chính của nhau" - Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh.
Ngày 18-8, ông Tập đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Iraq Barham Salih, nói rằng Trung Quốc sẽ hỗ trợ nỗ lực tái thiết của đất nước.
Đây là động thái mới nhất của Bắc Kinh nhằm củng cố vị thế trong khu vực. Nó hoàn toàn trái ngược với vai trò đang giảm dần của Mỹ ở Trung Đông, sau khi Mỹ dần hoàn tất quá trình rút quân khỏi Afghanistan.
Đẩy mạnh hợp tác ở Trung Đông
Ngày 17-8, đặc phái viên của Trung Quốc về các vấn đề Trung Đông Zhai Jun đã nhắc lại hai chuyến thăm trong năm nay của Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị đến khu vực.
Ông nhấn mạnh chuyến thăm của ông Vương cùng các đề xuất của Trung Quốc về tình hình Syria, tranh chấp Palestine-Israel, thỏa thuận hạt nhân của Iran và hòa bình ở Trung Đông đã phản ánh "sự sẵn sàng bảo vệ công lý quốc tế và giải quyết các xung đột và tranh chấp để đóng góp trí tuệ của Trung Quốc vào sự ổn định lâu dài trong khu vực".
Ông Zhai cho biết Trung Quốc sẽ làm việc với các quốc gia Trung Đông để xây dựng một "cơ chế an ninh tập thể" cho khu vực.
"Trong tương lai, Trung Quốc sẵn sàng làm việc cùng với các nước ở Trung Đông trong việc tăng cường hợp tác chống đại dịch, bảo vệ công bằng và công lý, xây dựng an ninh tập thể và xây dựng quan hệ đối tác ở cấp độ cao hơn" - ông nói.
Trung Quốc là một trong số ít quốc gia duy trì quan hệ tốt đẹp với các nước Ả Rập cũng như Israel và Iran. Bắc Kinh cho biết chủ quyền lãnh thổ của Syria cần được tôn trọng và phản đối tất cả nỗ lực thay đổi chế độ ở đất nước bị chiến tranh tàn phá.
Trong vài tháng qua, Trung Quốc đã tăng cường ảnh hưởng ở khu vực. Nước này đề nghị giúp các quốc gia Trung Đông chống lại đại dịch COVID-19 và thúc đẩy các cuộc đàm phán về một thỏa thuận thương mại tự do giữa Bắc Kinh và Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh. Về phần Iran, Trung Quốc đã cam kết tăng cường quan hệ với Tehran và phản đối các lệnh trừng phạt nhằm vào quốc gia này.
Theo các số liệu chính thức, Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của các quốc gia Ả Rập, đạt gần 24 tỉ USD thương mại song phương vào năm ngoái. Khu vực này cũng là nguồn nhập khẩu dầu thô lớn nhất của Trung Quốc.
Toan tính của Trung Quốc
Theo ông Sun Degang - chuyên gia về các vấn đề Trung Đông của Đại học Phúc Đán, Trung Quốc và các quốc gia Trung Đông đang phải đối mặt với thách thức an ninh đang gia tăng khi Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang châu Á - Thái Bình Dương.
"Mỹ đã giảm trọng tâm chính sách đối ngoại của mình vào Trung Đông và chuyển sang khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, điều này có khả năng dẫn đến khoảng trống quyền lực và thiếu hụt an ninh gây ra mối đe dọa đối với an ninh và các khoản đầu tư của Trung Quốc" - ông Sun nói.
Chính vì thế, Trung Quốc mong muốn được phối hợp "trực diện" với các nước Trung Đông để ngăn chặn rủi ro có thể xảy ra.
