Theo báo The New York Times, với kết quả 59 phiếu thuận và 41 phiếu chống, Thượng viện Mỹ đã thông qua nghị quyết chấm dứt tuyên bố khẩn cấp quốc gia của Tổng thống Donald Trump và lần đầu tiên khơi mào quyền phủ quyết của tổng thống.
Tuy không đủ sức áp đảo quyền phủ quyết của ông Trump, nhưng Quốc hội Mỹ hiện cũng đã bỏ phiếu ngăn chặn một tuyên bố tình trạng khẩn cấp của tổng thống.
Thượng nghị sĩ Lamar Alexander, thuộc bang Tennessee, cho hay trước đây chưa bao giờ có tiền lệ khi một tổng thống Mỹ yêu cầu tài trợ mà Quốc hội không cung cấp thì lại sử dụng Đạo luật khẩn cấp quốc gia năm 1976.
Ba nhánh quyền lực lập pháp, tư pháp và hành pháp đối trọng và kiểm soát lẫn nhau là nền tảng của nền dân chủ Mỹ.
Vào hôm 14-3, trước cuộc bỏ phiếu, Tổng thống Trump nói rằng ông sẽ hỗ trợ các nỗ lực sửa đổi bổ sung luật ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia của Mỹ năm 1976.
Trong một nỗ lực nhằm hạn chế khả năng bị bác bỏ trước cuộc bỏ phiếu, ông Trump đã tìm cách nêm yết công khai những nghị sĩ ủng hộ chính sách an ninh biên giới của ông và cũng để các nghị sĩ biểu lộ lòng trung thành.
Nhưng cuối cùng, hàng tá đảng viên đảng Cộng hòa đã cùng với Đảng Dân chủ ở Thượng viện Mỹ phản đối nỗ lực của ông Trump.
Thượng nghị sĩ Mitt Romney ,thuộc bang Utah, một thành viên của đảng Cộng hòa đã bỏ phiếu thuận cho nghị quyết chống lại tuyên bố tình trạng khẩn cấp của Tổng thống Trump. Ảnh: THE NEW YORK TIMES
Số vụ quay lưng của đảng viên đảng Cộng hòa nhấn mạnh sự hỗn loạn trong nội bộ của đảng này, các Thượng nghị sĩ bị giằng xé giữa việc ủng hộ tầm nhìn của Tổng thống về an ninh biên giới và khẳng định quyền lập pháp của mình trong Quốc hội Mỹ.
Thượng nghị sĩ Thom Tillis, thuộc bang Bắc Carolina, là một trong những người đầu tiên công khai nói sẽ ủng hộ nghị quyết nhưng lại thay đổi quyết định chỉ vài phút trước khi bỏ phiếu. Sự thay đổi lập trường trên cũng sẽ gây ra cho ông không ít khó khăn khi đối mặt với chiến dịch tái tranh cử vào năm 2020.
Tổng thống Trump đã cố gắng kêu gọi một số thành viên đảng Cộng hòa trong một cuộc họp về thương mại tại Nhà Trắng vào chiều ngày 13-3 và nhấn mạnh rằng những ai bỏ phiếu chống lại an ninh biên giới sẽ bị chú ý.
Trong một loạt các cuộc điện đàm với các nghị sĩ Cộng hòa ở Thượng viện vài tuần qua, Tổng thống Trump đã cảnh báo về hậu quả của việc quay lưng với lợi ích của đảng và bác bỏ những lo ngại về việc gây ra một tiền lệ vi hiến.
Thượng nghị sĩ Jerry Moran, thuộc bang Kansas, bày tỏ quan điểm: “Tôi tin việc sử dụng các quyền hạn khẩn cấp trong trường hợp này đã vi phạm Hiến pháp Mỹ”.
Kết quả cuộc bỏ phiếu đánh dấu sự bác bỏ nỗ lực của ông Trump và khiến ông phải dùng đến quyền phủ quyết của tổng thống. Điều này có thể làm phát sinh một số vụ kiện liên quan đến tính vi hiến của tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia.
