Ngày 18-2, 16 bang ở Mỹ đã cùng đệ đơn kiện chuyện Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia, đài CNN đưa tin.
Dẫn đầu nhóm 16 bang này là Tổng chưởng lý bang California Xavier Becerra. Đơn kiện được gửi lên tòa án địa phương liên bang phụ trách các hạt phía bắc của bang California.
“Dựa vào luật pháp, chúng tôi cố gắng chặn việc Tổng thống vi phạm Hiến pháp, một sức mạnh khác, khi lấy đi tiền của dân Mỹ và các bang được Quốc hội chỉ định”, ông Becerra nói với đài CNN.
16 bang và hàng loạt tổ chức đứng đơn kiện
Cùng đứng đơn kiện với Tổng chưởng lý Becerra có các tổng chưởng lý của các bang Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Maine, Maryland, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, New York, Oregon và Virginia.
Trưởng Công tố bang California Xavier Becerra (phải) và Thống đốc bang California Gavin Newsom từng hàng chục lần kiện tổng thống. Ảnh: AP
Đây là thách thức mới nhất đối với chính quyền của Tổng thốngTrump, vốn trước đó đã bị nhiều tổ chức đệ đơn kiện về chuyện nhà lãnh đạo này tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Cuối tuần qua, Trung tâm Đa dạng Sinh học, tổ chức Mạng lưới Bên giới vì Nhân quyền, Liên đoàn Tự do Công dân Mỹ đã tuyên bố kiện chính quyền của Tổng thông Trump về việc này.
Hầu hết các đơn kiện đều cáo buộc ông Trump luồn lách Quốc hội để tìm nguồn tiền xây tường biên giới Mỹ-Mexico.
“Hiến pháp trao cho Quốc hội quyền chi tiêu tiền bạc, và chưa từng có một tổng thống nào dùng đến sức mạnh khẩn cấp để tìm quỹ tiền cho một dự án đã định trước, đặc biệt với một dự án nội địa quy mô lớn và lâu dài như thế này, ngoài ý muốn Quốc hội. Điều này rõ ràng không thích hợp”, CNN dẫn lời luật sư Dror Ladin thuộc tổ chức Dự án An ninh Quốc gia của Liên đoàn Tự do Công dân Mỹ nhận định.
Tổng chưởng lý Becerra cho rằng các bang cần phải đứng lên thách thức ông Trump vì cứ để như vậy thì nguồn tiền chi cho các bang này có thể gặp rủi ro.
“Nếu Tổng thống lấy đi lượng tiền được phân về các bang vì các mục đích khác nhau, chúng ta sẽ gặp họa, người dân chúng ta sẽ gặp họa”, theo ông Becerra.
Không dễ đấu với ông Trump
Dự đoán làn sóng đơn kiện việc ông Trump tuyên bố tình trạng khẩn cấp sẽ chưa dừng ở đây, theo CNN.
Luật Khẩn cấp Quốc gia cho phép các tổng thống tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và sử dụng một số nguồn quỹ mà nếu không có tình trạng khẩn cấp thì tổng thống không thể động tới. Vì thế theo nhiều chuyên gia luật pháp, chuyện đấu với việc tổng thống ban hành tình trạng khẩn cấp không phải dễ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại Nhà Trắng ngày 15-2, tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia. Ảnh: AP
Theo tình trạng khẩn cấp này, chính quyền của Tổng thống Trump có thể sẽ rút 5,7 tỉ USD từ lượng tiền chi cho các dự án xây dựng hạ tầng quân đội. Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Patrick Shanahan cho biết ông sẽ bắt đầu nghiên cứu xem thử nên rút tiền từ dự án nào, cũng như xem thử có cần phải triển khai lực lượng vũ trang hỗ trợ việc xây tường biên giới không.
Ngoài các đơn kiện này, ông Trump cũng đang đứng trước nguy cơ bị các thành viên Dân chủ ở Hạ viện ra nghị quyết chung yêu cầu hủy bỏ tuyên bố khẩn cấp. Nghị quyết chung này sẽ đến bàn ông Trump sau khi được Hạ viện và Thượng viện thông qua.
Ngày 17-2, cố vấn Nhà Trắng Stephen Miller nói ông Trump có thể sẽ lần đầu tiên dùng quyền phủ quyết của mình trong suốt thời gian làm tổng thống nếu các nghị sĩ cố gắng để ông hủy bỏ tuyên bố tình trạng khẩn cấp.
Tình trạng khẩn cấp quốc gia có thể kéo dài một năm và sau đó hết hạn, trừ phi tổng thống ra thông báo gia hạn vào 90 ngày trước đó, theo chuyên gia luật Robert Chesney làm việc tại Bộ Tư pháp và là giảng viên tại Trường Luật Austin thuộc Đại học Texas. Cứ mỗi sáu tháng, Quốc hội có thể cân nhắc lại việc có cần đưa ra nghị quyết chung yêu cầu hủy bỏ tình trạng khẩn cấp hay không.
Có tất cả 58 tuyên bố tình trạng khẩn cấp được các tổng thống Mỹ đưa ra trong 40 năm từ 1978-2018, và cho đến nay 31 lệnh khẩn cấp vẫn còn hiệu lực.
