Ngày 13-5, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cho biết nước ông không thể ủng hộ việc Thụy Điển và Phần Lan gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vì các nước Bắc Âu là “nơi có nhiều tổ chức khủng bố”, theo hãng tin Al Jazeera.
Điều đáng nói là trước đây Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều lần thể hiện lập trường ủng hộ việc mở rộng NATO kể từ khi nước này gia nhập liên minh do Mỹ dẫn đầu cách đây 70 năm.
Sự phản đối này có thể cản trở quá trình gia nhập của Thụy Điển và Phần Lan khi hai nước này cần phải nhận được sự đồng ý của tất cả thành viên chính thức.
Lo sợ khủng bố
Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều lần chỉ trích Thụy Điển và các nước Tây Âu khác vì cách xử lý của các nước này đối với những tổ chức bị Ankara coi là khủng bố, bao gồm nhóm chiến binh người Kurd PKK và YPG, cũng như các tín đồ của giáo sĩ Hồi giáo Fethullah Gulen. Ankara nói rằng những người theo chủ nghĩa Gulenist đã thực hiện một âm mưu đảo chính vào năm 2016. Gulen và những người ủng hộ ông ta phủ nhận cáo buộc.
 |
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Ảnh: AFP |
“Chúng tôi đang theo dõi những diễn biến liên quan Thụy Điển và Phần Lan, nhưng chúng tôi không có quan điểm tích cực" - ông Erdogan nói với các phóng viên ở Istanbul, đồng thời nói thêm rằng việc NATO chấp nhận cho Hy Lạp tham gia liên minh là một sai lầm trong quá khứ.
“Với tư cách là Thổ Nhĩ Kỳ, chúng tôi không muốn lặp lại những sai lầm tương tự. Hơn nữa, các quốc gia Bắc Âu là nơi ở của các tổ chức khủng bố" - ông Erdogan nói, song không đi sâu vào chi tiết.
“Họ (các tổ chức khủng bố) thậm chí còn là thành viên của quốc hội ở một số quốc gia. Bắt chúng tôi đồng ý với việc này là điều không thể" - ông nói thêm.
Phản ứng của Phần Lan, Thụy Điển
Đáp lại, Ngoại trưởng Phần Lan Pekka Haavisto kêu gọi các bên kiên nhẫn và đề xuất một cách tiếp cận từng bước để đáp lại sự phản kháng của Thổ Nhĩ Kỳ. Ông cũng cho biết ông sẽ gặp người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ tại Berlin vào ngày 14-5.
Trong khi đó, Thụy Điển cho biết họ vẫn tự tin về việc nhận được sự nhất trí ủng hộ của các thành viên NATO trong trường hợp nước này xin gia nhập liên minh.
Liệu còn hy vọng cho Phần Lan, Thụy Điển?
Trước đó, NATO tuyên bố sẽ cấp cách thành viên cho bất kỳ “quốc gia châu Âu nào có lập trường tiếp tục tuân thủ các nguyên tắc của Hiệp ước này và đóng góp vào an ninh của khu vực Bắc Đại Tây Dương”.
Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã nói rằng Phần Lan sẽ được "chào đón nồng nhiệt" và hứa hẹn một quá trình gia nhập "suôn sẻ và nhanh chóng". Nước này cũng nhận được sự ủng hộ của Washington.
Phần Lan và Thụy Điển đã là những đối tác thân thiết nhất của NATO, tham gia nhiều cuộc họp, thường xuyên nhận được thông báo tóm tắt về tình hình ở Ukraine và tham gia các cuộc tập trận quân sự thường xuyên với các đồng minh của khối này. Phần lớn thiết bị quân sự của họ có thể tương tác với các đồng minh của NATO.
Nói về sự phản đối của Thổ Nhĩ Kỳ và khả năng kết nạp thêm hai thành viên mới của NATO, ông Aaron Stein - giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại, cho biết trên Twitter: “Giới tinh hoa về an ninh quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ coi Phần Lan và Thụy Điển là bán thù địch, vì sự hiện diện của PKK và những người theo Gulenist. Sẽ phải cần tác động lớn mới có thể lay chuyển được điều đó".
