Đối với người Việt Nam, từ xa xưa rượu đã trở thành thứ không thể thiếu trong mỗi cuộc vui, ngày hội, đặc biệt là trong các dịp lễ, tết... Vì vậy, uống rượu trong chừng mực là nét đẹp trong văn hóa Việt Nam.
Thế nhưng người Việt xưa uống rượu là chén “thù” chén “tạc”. Chủ khách mời nhau và đáp lễ, cốt yếu không phải thách đố, phục say mà để hàn huyên, tăng thâm tình, ngoại giao. Và người xưa uống rượu cũng rất điều độ: “Rượu đến gốc cây ta sẽ nhắp” (Nguyễn Bỉnh Khiêm). Và chén rượu nhỏ cũng là cách để tăng vị giác, hỗ trợ tiêu hóa, bởi vậy người xưa cũng khuyên: Bán dạ tam bôi tửu/ Bình minh sổ trản trà/ Mỗi nhật y như thử/ Lương y bất đáo gia. (Nửa đêm ba chén rượu/ Sáng sớm một tuần trà/ Mỗi ngày mỗi được thế/ Lương y không phải đến nhà).
Còn nay rượu bia được dùng khá rộng rãi, vui cũng uống, buồn cũng uống, không vui, không buồn cũng uống. Chính vì vậy Việt Nam được xếp vào hàng các nước tiêu thụ rượu bia cao nhất thế giới. Một con số không ai mong đợi, có năm cả nước xuất khẩu được 3 tỉ USD tiền gạo và đã nhập 3 tỉ USD tiền bia rượu. Số liệu gần đây nhất cho biết năm năm qua Việt Nam tiêu thụ thêm hơn 1 tỉ lít bia, 10 triệu lít rượu. Dự báo trong năm 2017 người Việt sẽ uống gần 4 tỉ lít bia (năm 2010 là 2,4 tỉ lít).
Theo kết quả điều tra diện rộng của Bộ Y tế, tính trung bình, trong một năm, một người nam trưởng thành uống khoảng 27,4 lít cồn nguyên chất. “Đây là con số rất đáng báo động và là một trong những quốc gia đứng hàng đầu thế giới về tỉ lệ này” - BS Trần Quốc Bảo, Cục Y tế dự phòng, cảnh báo. Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long phải thốt lên: “Dù nước ta mọi mặt kinh tế-xã hội đều có sự phát triển nhưng tỉ lệ dùng rượu bia đang tăng quá nhanh so với các chỉ số khác”.
Dịp lễ, tết thì tình trạng người Việt sử dụng rượu bia còn kinh khủng hơn, có cớ tụ tập nhậu nhẹt rất hợp lý, hợp lệ. Tôi về quê, thấy đứa em trai cũng trở về, gặp gia đình chẳng được bao nhiêu, chủ yếu ra khỏi nhà đi nhậu: Sang nhà hàng xóm, họp bạn lớp 9, họp bạn lớp 12, họp nhóm, đi cà phê rồi nổi hứng gầy độ nhậu luôn, hoặc chia tay đứa bạn vào lại Sài Gòn… Tôi tự hỏi “cơ hội” nhậu ở đâu mà lắm thế? Và sức lực đâu mà khỏe thế? Nhậu hăng rồi cãi nhau tơi bời, bắt bẻ lỗi phải, thậm chí hành hung nhau tóe máu. Câu “xum họp ngày tết” với họ còn ý nghĩa gì không?
Đã có bao nhiêu giải pháp từ tuyên truyền, giáo dục tác hại của việc sử dụng rượu bia vô tội vạ được áp dụng nhưng điều quan trọng nhất vẫn là do bản thân mỗi người quyết định. Một mùa tết an lành và hạnh phúc chắc chắn không chấp nhận lạm dụng rượu bia. Chỉ mong các quý ông cân nhắc lại cho vợ con nhờ!
