Nếu các bên đạt được thỏa thuận cuối cùng (thỏa thuận khung đã ký đầu tháng 4) thì đây sẽ là thỏa thuận lịch sử đưa Iran ra khỏi vòng cấm vận phải chịu 12 năm qua.
Ngày 23-6 (giờ địa phương) tại Tehran, giáo chủ tối cao Ali Khamenei đã vạch làn ranh đỏ trong đàm phán về thỏa thuận hạt nhân. Giáo chủ nhấn mạnh: “Mọi cấm vận kinh tế, tài chính, ngân hàng… đều phải được hủy bỏ ngay lúc ký kết thỏa thuận, các cấm vận khác cũng phải được dỡ bỏ trong các giai đoạn thích hợp”.
Giáo chủ Khamenei nhắc nhở: “Hủy bỏ cấm vận không liên quan đến các cam kết của Iran. Đừng nói: Anh hãy thực hiện cam kết đi rồi đợi Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) xem xét dỡ bỏ cấm vận. Chúng tôi không chấp nhận như vậy”.
Giáo chủ cũng phản đối thanh sát các cơ sở quân sự của Iran. Hồi đầu tuần, Pháp và Anh đã phát biểu mọi thỏa thuận hạt nhân muốn đạt được phải bao gồm công tác kiểm tra các cơ sở quân sự Iran khi cần thiết.
Trước đó, Quốc hội Iran đã thông qua đạo luật về bảo vệ các quyền và thành tựu về hạt nhân Iran. Luật yêu cầu phải có ba điều kiện cần thiết để thỏa thuận hạt nhân giữa nhóm P5+1 và Iran có hiệu lực:
- Dỡ bỏ hoàn toàn các lệnh cấm vận quốc tế trong ngày ký kết thỏa thuận (thỏa thuận khung lại quy định chỉ dỡ bỏ cấm vận khi IAEA xác minh Iran tôn trọng cam kết).
- Cấm IAEA tiếp cận các tài liệu khoa học, cơ sở quân sự và an ninh cùng các cơ sở nhạy cảm phi hạt nhân.
- Không chấp nhận mọi hạn chế tiếp cận kiến thức và công nghệ hạt nhân vì hòa bình, nghiên cứu và phát triển về sản xuất hạt nhân (thỏa thuận khung hạn chế Iran nghiên cứu và phát triển uranium 10 năm).
Luật mới còn phải được Hội đồng Bảo vệ hiến pháp thông qua. Tuy nhiên, đạo luật gây nhiều tranh cãi này đã thách thức Tổng thống ôn hòa Hassan Rouhani. Người phát ngôn chính phủ Iran đã phát biểu đạo luật là bất hợp pháp và đi ngược hiến pháp vì công tác bảo vệ thành tựu hạt nhân thuộc thẩm quyền của Hội đồng tối cao về an ninh quốc gia. Hội đồng này do tổng thống đứng đầu, chịu sự kiểm tra trực tiếp của giáo chủ Khamenei.
