ASEAN phải nhận lãnh vai trò của mình trong vấn đề tranh chấp biển Đông giữa một số thành viên ASEAN với Trung Quốc, đây là quan điểm của Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Ng Eng Hen.
“Trung Quốc đã nói rõ ràng muốn đàm phán song phương với từng nước tranh chấp và hy vọng ASEAN không can thiệp. Tuy nhiên ASEAN và cả các nước khác không thể không nhìn nhận thực tế biển Đông là một cửa ngõ quốc tế”, hãng tin Kyodo (Nhật) dẫn lời Bộ trưởng Ng Eng Hen trả lời báo chí nhân ngày kỷ niệm lực lượng vũ trang Singapore (1-7).
Theo ông, “Trung Quốc có hứa sẽ bảo đảm tự do hàng hải và hàng không ở biển Đông, tuy nhiên không một quốc gia có trách nhiệm nào lại chỉ ngồi yên và hy vọng sẽ không có gì xảy ra trong khi thực tế căng thẳng trên biển Đông cứ ngày càng tăng. Vì thế cần thiết phải quan tâm đến điều này.”
Bộ trưởng Ng Eng Hen cho rằng bản chất sự kiện ASEAN và Trung Quốc ký Tuyên bố chung về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC) năm 2002 đã thể hiện rõ ASEAN đã “có liên quan” đến vấn đề biển Đông.
Trung Quốc vốn phản đối quốc tế hoá và đưa tranh chấp biển Đông ra đàm phán đa phương. Thái độ khăng khăng chỉ giải quyết tranh chấp qua đàm phán song phương của Trung Quốc là một nguyên nhân chính khiến cho hội nghị đặc biệt bộ trưởng ngoại giao ASEAN-Trung Quốc tháng 6 vừa rồi kết thúc trong bối rối khi tuyên bố chung của ASEAN bị rút lại.
Tháng 4 vừa rồi, Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị đã ký một thoả thuận 4 điểm với Brunei, Campuchia và Lào rằng biển Đông không phải là vấn đề của ASEAN và Trung Quốc và chỉ nên giải quyết thông qua đàm phán song phương giữa các nước liên quan. Nhiều nhà quan sát nhận xét động thái này của Trung Quốc nhằm chia rẽ ASEAN.
Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Ng Eng Hen trao đổi với lính hải quân Singapore năm 2015. (Ảnh: WORDPRESS)
Bộ trưởng Ng Eng Hen lo ngại nguy cơ leo thang xung đột ngoài ý muốn ở biển Đông sẽ gia tăng trong tình hình căng thẳng ngày càng tăng khi các nước cả có tranh chấp lẫn không tranh chấp đều ngày càng quyết tâm với quan điểm của mình.
Bên cạnh đó, ông cho rằng phán quyết sắp tới của Toà án trọng tài thường trực về vụ kiện của Philippines với tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trên biển Đông - khả năng lớn có lợi cho Philippines – rất có thể sẽ làm tăng căng thẳng và phản ứng mạnh quanh vấn đề biển Đông.
Vì thế, bên cạnh đề nghị các nước cẩn trọng với phản ứng sau phán quyết, Bộ trưởng Ng Eng Hen còn kêu gọi cộng đồng quốc phòng ASEAN áp dụng các biện pháp hạn chế căng thẳng biển Đông. Ví dụ như tăng khai thác đường dây nóng đã được lập giữa các bộ trưởng quốc phòng ASEAN nhằm giảm thiểu nguy cơ đối đầu trên biển.
Bộ trưởng Ng Eng Hen cũng kêu gọi tăng cường tập trận chung và hợp tác quân sự hơn nữa với Trung Quốc để xây dựng niềm tin và hạn chế căng thẳng “ASEAN và Trung Quốc ngày càng gắn bó với nhau thì càng tốt cho cả hai”. Singapore hiện giữ vai trò điều phối của ASEAN trong quan hệ đối thoại với Trung Quốc.
