Ngày 21-10, trở về Philippines sau chuyến thăm Trung Quốc, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte lại lên tiếng minh định lại rằng mình cần Mỹ, sẽ không có chuyện Philippines cắt đứt với Mỹ.
“Không có chuyện cắt đứt quan hệ. Cắt đứt đúng nghĩa là đoạn tuyệt quan hệ ngoại giao. Tôi không thể làm thế! Tại sao ư? Vì quyền lợi quốc gia tôi không làm thế” - hãng tin UPI (Mỹ) dẫn lời Tổng thống Duterte trong cuộc họp báo tại quê nhà Davao của ông ở miền Nam Philippines.
“Cắt đứt có nghĩa là cắt rời hẳn. Tách riêng nghĩa là chỉ vẽ ra một hướng làm khác. Điều mà tôi thật sự muốn đề cập là sự tách bạch của chính sách đối ngoại - chính sách mà đã có trong quá khứ, trước khi tôi làm tổng thống” - ông Duterte minh định.
Trước đó, trong hai ngày 19 và 20-10 tại Trung Quốc, ông Duterte đã hai lần tuyên bố cắt đứt khỏi Mỹ.
“Thưa quý vị, tại nơi này, tôi thông báo sự cắt đứt của tôi khỏi Mỹ... cả về quân sự và kinh tế”.
“Tôi thông báo sự cắt đứt của tôi khỏi Mỹ. Mỹ đã thua rồi. Có thể tôi sẽ sang Nga để nói với ông Putin rằng ba chúng ta có thể đối đầu với cả thế giới: Trung Quốc, Philippines và Nga. Đó là cách duy nhất” - ông Duterte nói tại Diễn đàn thương mại và đầu tư Philippines-Trung Quốc ở Bắc Kinh (Trung Quốc) ngày 20-10.
Phát biểu trước kiều bào Philippines tại Trung Quốc ngày 19-10, ông Duterte cũng nói lời chia tay với Mỹ: “Các bạn Mỹ ở đất nước chúng tôi chỉ vì nhắm đến lợi ích của các bạn. Đã đến lúc nói lời chia tay rồi”.
Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte trong một cuộc họp báo tại Trung Quốc ngày 19-10. Ảnh: REUTERS
Trong ngày 20-10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ John Kirby nói Mỹ sẽ làm rõ ràng với Philippines về tuyên bố “cắt đứt” của ông Duterte. “Chúng tôi không biết chính xác ý nghĩa thật sự của nó”.
Trong khi đó ông Josh Earnest, người phát ngôn của tổng thống Obama, cho rằng phát ngôn của ông Duterte mang tính gây hấn và khó hiểu. “Chúng tôi nhận được quá nhiều phát ngôn công khai có vấn đề từ Tổng thống Duterte trong vài tháng qua. Và tính thường xuyên của những phát ngôn này đã gây ra sự bất an không cần thiết đối với quan hệ hai nước trong khi không phục vụ lợi ích cho bên nào cả”.
Cho tới trước khi ông Duterte nhậm chức tổng thống, Philippines vẫn là một trong những đồng minh quan trọng nhất và trung thành nhất của Mỹ ở châu Á, là một con bài chủ chốt của chính sách hướng Đông của Tổng thống Mỹ Barack Obama. Tuy nhiên, sau khi ông Duterte lên làm tổng thống thì tình hình trở nên bất định khi ông Duterte liên tục đe dọa chấm dứt liên minh với Mỹ và ngả sang Trung Quốc, Nga.
Cựu Ngoại trưởng Philippines Albert del Rosario nói thay đổi chính sách đối ngoại theo như ông Duterte nói là một thảm họa quốc gia.
Trong cuộc họp báo ngày 21-10 tại Davao, một lần nữa ông Duterte lại chỉ trích Mỹ không hài lòng với cuộc truy quét tội phạm ma túy của ông, nói ông không quan tâm nếu Mỹ và Liên minh châu Âu cắt viện trợ vì cho rằng Philippines vi phạm nhân quyền.
Một lần nữa ông Duterte lại buột ra miệng từ “con hoang” khi chỉ trích Mỹ và EU: “Đồ con hoang. Tiền euro của các người chỉ là giấy lộn”.
Chẳng những chỉ trích Mỹ đưa quân vào Iraq năm 2003 dẫn đến một cuộc xung đột trên diện rộng khắp Trung Đông làm tổn thất nhiều nhân mạng, ông Duterte còn ủng hộ nỗ lực của Nga giữ Tổng thống Syria Bashar al-Assad tại vị. “Nếu Assad mà rơi đài thì Mỹ sẽ hủy hoại toàn bộ Trung Đông”.
