Lần đầu lên tiếng sau gần 2 tuần Nga buộc ngưng làm việc gần 2/3 nhân viên ngoại giao Mỹ ở nước này, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói hài hước rằng ông "cám ơn" Tổng thống Nga Vladimir Putin đã giúp Mỹ giảm bớt chi phí ngân sách.
“Tôi rất cám ơn ông ấy đã cho đi một số lượng lớn nhân sự, vì giờ chúng tôi phải trả lương ít hơn” - ông Trump nói trong cuộc họp báo tại New Jersey (Mỹ) ngày 10-8. Theo ông Trump, Nhà Trắng cho rằng “không có lý do gì thật sự để họ (các nhân viên ngoại giao) quay trở lại” làm việc, và “chúng ta sẽ tiết kiệm được rất nhiều tiền”.
Ngày 30-7, ông Putin yêu cầu Mỹ đến tháng 9 tới phải cắt giảm 755 trong tổng số 1.200 nhân viên sứ quán và lãnh sự Mỹ tại Nga. Ngoài số nhân viên người địa phương thì sẽ có hàng trăm nhà ngoại giao Mỹ phải về nước. Quyết định này nhằm trả đũa việc Quốc hội Mỹ và ông Trump ban hành lệnh trừng phạt Nga trước đó. Ngoài ra, đây cũng là động thái trả đũa việc chính phủ tiền nhiệm của ông Barack Obama trục xuất 35 nhà ngoại giao Nga và tịch thu 2 khu nhà ngoại giao Nga cuối tháng 12-2016 vì cáo buộc Nga can thiệp bầu cử.
Bộ Ngoại giao Mỹ chưa bình luận sau phát ngôn của ông Trump. Tuy nhiên Reuters dẫn lời một nhà ngoại giao kỳ cựu Mỹ không nêu tên từng làm việc tại Nga cho biết Bộ Ngoại giao Mỹ cảm thấy “choáng váng và bối rối” vì phát ngôn của ông Trump.
Tổng thống Trump (giữa) cùng Phó Tổng thống Pence (phải), và Cố vấn An ninh Quốc gia H.R. McMaster họp báo chung tại New Jersey ngày 10-8. Ảnh: REUTERS
Phát ngôn này của ông Trump đi ngược lại các chỉ trích của nhiều quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ sau khi Nga ra quyết định trả đũa. Phản ứng của ông Trump khác hẳn với phản ứng của các tổng thống Mỹ trước đây với sự kiện tương tự, theo Reuters.
Phát ngôn của ông Trump một lần nữa dấy lên chỉ trích về cách ứng xử nhân nhượng của ông Trump với ông Putin. Tình báo Mỹ kết luận Nga tấn công mạng can thiệp bầu cử Mỹ 2016 để giúp ông Trump thắng cử. Nhiều ủy ban Quốc hội Mỹ, Bộ Tư pháp Mỹ đang điều tra độc lập khả năng này. Suốt thời gian tranh cử và cả khi trở thành tổng thống, ông Trump luôn kêu gọi cải thiện quan hệ với Nga, khen ngợi ông Putin, ra sức từ chối rồi miễn cưỡng chấp nhận kết luận của tình báo Mỹ là Nga can thiệp bầu cử Mỹ.
Ngay sau khi ông Trump lên tiếng nhiều đương kim và cựu quan chức Mỹ đã lập tức chỉ trích. Thứ trưởng ngoại giao Nicholas Burns dưới thời Tổng thống George W. Bush gọi phát ngôn của ông Trump là “lố bịch”.
“Nếu ông ấy nói đùa, ông ấy phải đùa một cách hiểu biết hơn. Nếu không phải là đùa thì đó là chuyện chưa có tiền lệ. Chưa bao giờ có chuyện một tổng thống lại đi bảo vệ chuyện nhà ngoại giao của mình bị trục xuất”.
Trong khi đó theo bà Heather Conley, cựu quan chức ngoại giao Mỹ thời Tổng thống George W. Bush, trục xuất hàng trăm nhà ngoại giao Mỹ là một việc bất thường và “quá khó để hiểu được làm sao tổng thống có thể nhìn nhận nó là tích cực”.
