Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo công kích Trung Quốc ở một loạt lĩnh vực, chỉ trừ các vấn đề ngoại giao song phương, báo South China Morning Post đưa tin.
Trong cuộc họp báo thường kỳ ngày 20-5, ông Pompeo nhắc đến các vấn đềbao gồm nền chính trị nội bộ của Trung Quốc, đại dịch COVID-19, tình hình tại Hong Kong, vấn đề Biển Đông và công nghệ 5G.
Cách phản ứng trước COVID-19
Ông Pompeo cũng dành phần nhiều thời gian trong cuộc họp báo để chỉ trích cách Trung Quốc phản ứng trước đại dịch COVID-19.
Ông cho rằng truyền thông đang "quên mất bức tranh tổng thể lớn hơn" khi chỉ tập trung vào đại dịch mà không chú ý vào những hành động của Trung Quốc làm ảnh hưởng tới cuộc chiến chống dịch toàn cầu.
Ông nói rằng Bắc Kinh đã hủy các mẫu virus SARS-CoV-2 (gây dịch COVID-19), không chia sẻ mẫu virus với cộng đồng khoa học thế giới, không cho các nhà khoa học đến phòng thí nghiệm (bị nghi là nơi virus thoát ra), kiểm soát thông tin trong nước về COVID-19 và chống lại lời kêu gọi điều tra nguồn gốc dịch bệnh.
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo. Ảnh: CNN
Ông Pompeo trực tiếp đổ lỗi cho Trung Quốc và nêu đích danh Chủ tịch Tập Cận Bình vì đã gây ra cái chết của hơn 92.000 người Mỹ và khiến 36 triệu người Mỹ mất việc, gây ra hơn 300.000 ca tử vong và 9.000 tỉ USD thiệt hại kinh tế toàn cầu (do ảnh hưởng của COVID-19).
"Trong tuần qua, Chủ tịch Tập tuyên bố Trung Quốc đã hành động cởi mở, minh bạch và có trách nhiệm. Tôi ước gì điều đó đúng như vậy" - ông Pompeo nói.
Ông cho rằng nếu Bắc Kinh muốn thể hiện sự "cởi mở và minh bạch thật sự" thì hãy tổ chức họp báo và cho phép phóng viên đặt bất kỳ câu hỏi nào mà họ muốn.
Theo South China Morning Post, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chưa có bình luận về phát ngôn trên của ông Pompeo.
Mỹ quan ngại về sự tự trị của Hong Kong
Ông Pompeo nhắc lại quan ngại của Mỹ về sự việc các nghị sĩ thuộc phe ủng hộ dân chủ ở Hong Kong chịu đựng sự "hành xử thô bạo" khi cố gắng ngăn một hành động mà họ cho là trái pháp luật.
Ông Pompeo đang ám chỉ việc 15 nghị sĩ đối lập ở Hong Kong bị lôi ra khỏi phòng họp khi họ phản đối phiên bỏ phiếu bầu chủ nhiệm Ủy ban Nội vụ - Hội đồng Lập pháp Hong Kong hôm 18-5. Người được bầu là bà Starry Lâm Tuệ Quỳnh - một thành viên phe ủng hộ Bắc Kinh.
Ông cũng nhắc đến việc hai nhân vật thuộc các phong trào dân chủ là ông Martin Lý Trụ Minh - người sáng lập quỹ đảng Đồng minh Dân chủ (đã giải thể) và ông Jimmy Lê Trí Anh, chủ tờ báo đối lập Apple Daily, phải hầu tòa.
Ông Martin Lý Trụ Minh và ông Jimmy Lê Trí Anh xuất hiện tại phiên tòa ngày 18-5. Ảnh: REUTERS
"Những hành động như vậy khiến cho việc đánh giá rằng Hong Kong vẫn giữ mức độ tự trị cao so với Trung Quốc đại lục trở nên khó khăn hơn" - ông Pompeo nói.
Đồng thời, ông cũng nhấn mạnh Mỹ "đang theo dõi chặt chẽ những gì đang diễn ra" ở Hong Kong.
Theo kế hoạch, Washington sẽ công bố báo cáo về tình hình ở Hong Kong vào cuối tháng này theo quy định tại Đạo luật Dân chủ và quyền con người ở Hong Kong năm 2019 của Mỹ.
Vấn đề Biển Đông, công nghệ 5G và lời đe dọa Úc
Ngoại trưởng Mỹ kịch liệt lên án việc Trung Quốc xây dựng và bồi lấp đảo nhân tạo trái phép ở Biển Đông, đâm chìm tàu cá Việt Nam, đe dọa tàu khoan dầu của Malaysia và đơn phương ban hành lệnh cấm đánh bắt cá ở Biển Đông.
"Mỹ lên án các hành động phi pháp này" - ông Pompeo nói.
Ông Pompeo tuyên bố sẽ tăng gấp đôi các nỗ lực ngăn gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc Huawei tham gia vào hệ thống 5G ở Mỹ.
Mỹ chỉ trích việc Trung Quốc đe dọa trừng phạt kinh tế Úc vì điều mà ông Pompeo mô tả là "hành động đơn giản là yêu cầu một cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc virus" SARS-CoV-2.
Các tuyên bố này xuất hiện trong bối cảnh các vấn đề trên đều có nguy cơ gây leo thang căng thẳng trong quan hệ Mỹ-Trung. Trong đó, đại dịch COVID-19, vấn đề Hong Kong và vấn đề Biển Đông có thể được chú ý nhiều hơn.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đối mặt áp lực chỉ trích vì phản ứng chậm trễ và kém hiệu quả trước đại dịch COVID-19, khiến Mỹ đang là nước có số ca nhiễm và ca tử vong vì đại dịch này cao nhất thế giới.
Tổng thống Trump, Ngoại trưởng Pompeo và nhiều quan chức Mỹ khác liên tục đổ lỗi Trung Quốc đã gây ra đại dịch và cáo buộc một phòng thí nghiệm ở TP Vũ Hán (tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc), nơi xuất hiện ca bệnh COVID-19 đầu tiên, đã làm rò rỉ virus và gây bệnh cho cộng đồng.
Các vấn đề mới nổi lên gần đây ở Hong Kong có thể ảnh hưởng tới quyết định hợp tác thương mại-đầu tư giữa Mỹ và vùng lãnh thổ này.
Còn Biển Đông vẫn là điểm nóng bất chấp việc cả hai nước phải tập trung nguồn lực để đối phó với đại dịch COVID-19. Trong vài tháng qua, cả Trung Quốc và Mỹ đều tăng cường hoạt động trong khu vực này.
