Sáng 12-1, tiếp tục phiên họp thứ 52, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã nghe và thảo luận về hai báo cáo công tác nhiệm kỳ 2016-2020 của TAND Tối cao và VKSND Tối cao.
Đáng chú ý, tại dự thảo báo cáo gửi đến Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hoà Bình khẳng định: Các phiên tòa đã thực hiện nghiêm Chỉ thị của Chánh án TAND Tối cao về việc không hạn chế thời gian tranh tụng, căn cứ vào kết quả tranh tụng để đưa ra phán quyết.
Viện trưởng VKSND Tối cao Lê Minh Trí. Ảnh: HOÀNG HẢI
Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc sau đó đề nghị báo cáo của TAND và VKSND cần làm rõ hơn về tranh tụng tại các phiên tòa, bởi đây là một trong những đổi mới rõ nét của nhiệm kỳ vừa qua.
Làm rõ hơn nội dung này, Viện trưởng VKSND Tối cao Lê Minh Trí cho rằng đối với án hình sự, việc tranh tụng tại toà, đặc biệt là lên cấp Trung ương thì “không băn khoăn lắm”, so với trước đây tiến bộ hơn nhiều.
Tuy nhiên, theo ông Trí, trong phát biểu của kiểm sát viên ở các vụ án dân sự và hành chính đang tồn tại có hai việc.
“Cả nể mà các đồng chí nói là có. Một kiểm sát viên công tác ở VKS huyện, tỉnh, ra tòa buộc anh phát biểu mạnh về ông Chủ tịch tỉnh thì chắc mai mốt không xin đất, xin trụ sở được. Tất nhiên xin đất, xin trụ sở là công việc thôi nhưng không có mối quan hệ tốt thì khó lắm. Kiểm sát viên muốn nói mạnh mà ông Viện trưởng bảo “nói vừa vừa thôi” thì kiểm sát viên cũng không dám nói. Phải nói thật như vậy”- ông Trí nói.
Theo ông, ngay cả Viện trưởng VKSND Tối cao cũng phải dùng thuyết phục là nhiều chứ không phải lúc nào cũng nói thẳng đuột ra được. Ông Trí cũng cho rằng hạn chế này có nhiều nguyên nhân, có cái khắc phục được nhưng có cái khó.
“Một cán bộ bình thường như thế lại đòi hỏi không kiêng nể gì hết thì khó, vì ngay Viện trưởng cũng có lúc phải kiêng nể. Tất nhiên, kiêng nể có nguyên tắc chứ không phải không có nguyên tắc. Vấn đề gì thuộc về lòng tin, về trách nhiệm đối với công việc chung là tôi bảo vệ.
Thậm chí, tôi biết tôi bị ghét nhưng vẫn phải làm. Nhưng yêu cầu tất cả các cán bộ dưới quyền đều làm như mình hết thì không phải dễ”- ông Trí thẳng thắn nói. Ông cho rằng trong hệ thống chúng ta, tính “cả nể” còn lớn, chứ không phải riêng ở tư pháp.
Cạnh đó, ông Trí cũng cho rằng xử lý án dân sự với hành chính đòi hỏi kiến thức rất tổng hợp về kinh tế, xã hội, chuyên ngành. Nếu thiếu những kiến thức đó thì phát biểu rất khó khăn. Liên quan đến đất đai là phải hiểu về đất đai qua nhiều thời kỳ… Chưa kể, các chính sách, quy định của pháp luật về đất đai qua các thời kỳ cũng có nhiều thay đổi, biến động.
“Tiến sỹ mà không rành về đất đai thì cũng không trả lời, tranh tụng hay phát biểu một cách đầy đủ được đâu”- ông Trí nói.
Từ thực tế trên, ông Trí cho biết những năm gần đây, ông yêu cầu tổ chức tập huấn các lớp bồi dưỡng kiến thức bổ sung, nâng kến thức cho anh em lên.
“Rút kinh nghiệm các phiên tòa thì thấy có tiến bộ. Nhưng tốc độ các vụ án hành chính và dân sự tăng rất nhanh trong những năm gần đây, tốc độ như thế cũng áp lực cho chuyện đáp ứng yêu cầu. Cả Tòa, Viện đều có những nỗ lực, cố gắng chuyển biến tốt, nhưng so với yêu cầu là cuộc rượt đuổi không đơn giản”- ông Trí nói tiếp.
Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hoà Bình. Ảnh: HOÀNG HẢI
“Quan điểm của chúng tôi, tranh tụng chính là con đường đi đến công lý”- Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hoà Bình nói sau đó.
Ông Bình cũng khẳng định toà án “không hạn chế việc tranh tụng”. “Tranh tụng tốt thì chúng ta lắng nghe được ý kiến phản biện. Các chủ thể tranh tụng không phải Toà án mà là VKS và luật sư- bên buộc tội và bên gỡ tội.
Chúng tôi chỉ là cơ quan tạo điều kiện tối đa cho tranh tụng và sử dụng kết quả tranh tụng này. Chất lượng tranh tụng phụ thuộc vào các chủ thể tranh tụng chứ tòa án chỉ tạo môi trường tranh tụng và tôn trọng tranh tụng”- ông Bình nói.
