Đó là một trong những đánh giá của Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Đào Minh Tú đưa ra tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6/2023.
Thanh khoản ngân hàng dư thừa
Phó Thống đốc Thường trực NHNN Đào Minh Tú cho biết: Từ đầu năm đến nay, NHNN đã điều chỉnh giảm 4 lần các mức lãi suất điều hành với tổng mức giảm từ 0,5-2,0%/năm. Qua đó tạo điều kiện cho tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn từ NHNN với chi phí thấp hơn, từ đó có điều kiện giảm lãi suất cho vay để hỗ trợ khách hàng phục hồi sản xuất kinh doanh.
Tính đến hết tháng 6-2023, lãi suất huy động bình quân giảm từ 0,7-0,8%, lãi suất cho vay bình quân đã giảm từ 1-1,2%.
Nhiều ngân hàng thương mại có gói giảm lãi suất rất sâu dành cho những đối tượng, lĩnh vực ưu tiên, hoặc dành rất nhiều gói tín dụng, chủ động hạ lãi suất. Xu hướng chung tiếp tục hạ lãi suất trong thời gian tiếp theo.
 |
Tính đến thời điểm hiện tại, có 12,4 triệu tỉ đồng bơm vào nền kinh tế |
“Hiện nay, cho vay qua nghiệp vụ thị trường mở chỉ có 4%, lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng của NHNN đối với tổ chức tín dụng chỉ 5%/năm. Các ngân hàng thương mại đang thừa thanh khoản nên không mặn mà với khoản cho vay của NHNN.
Lãi suất cho vay trên thị trường liên ngân hàng, kỳ hạn qua đêm cũng chỉ từ 0,4-1%/năm, có thể nói là rất thấp, kỳ hạn 1 tuần từ 0,8-1,5%/năm, 1 tháng từ 3-3,2%/năm…
Có nghĩa là mức cho vay giữa các ngân hàng với nhau trên thị trường liên ngân hàng rất thấp. Nhìn chung, lãi suất đang giảm tích cực, kể cả lãi suất điều hành và lãi suất cho vay” – Phó Thống đốc khẳng định.
Phó Thống đốc cho biết thêm: Đến nay, tín dụng nền kinh tế đạt trên 12,4 triệu tỉ đồng, tăng khoảng 4,2%, tăng trưởng huy động vốn khoảng 4,16%. Số tiền gửi huy động là trên 12,6 triệu tỉ đồng. Có nghĩa là huy động và cho vay ở thời điểm hiện nay tương đương, kể cả tốc độ, doanh số, số dư.
Về hạn mức tín dụng, từ đầu năm NHNN đã giao được khoảng 11%, trong khi mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm nay sẽ từ 14-15%, như vậy còn rất nhiều dư địa để các ngân hàng có thể cho vay. Thanh khoản của các ngân hàng thương mại đang thừa. Thông thường, tại các nước, khi lãi suất tăng cao thì tín dụng có thể tăng trưởng âm, lãi suất của Việt Nam đã hạ, theo thông thường thì tín dụng tăng.
Những nguyên nhân "khác thường” khiến tín dụng tăng chậm
“Vậy vì sao có câu chuyện tín dụng tăng chậm hơn khi lãi suất giảm nhanh?” – Phó Thống đốc nêu vấn đề và phân tích dưới góc độ quản lý, điều hành cũng như thực tế của nền kinh tế.
Thứ nhất, tình hình nền kinh tế đang có nhiều khó khăn, suy giảm về cầu đầu tư, cầu tiêu dùng thấp, như vậy cầu tín dụng cũng không thể tăng cao được.
Thứ hai, sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp khó khăn, tồn kho nhiều, nhiều doanh nghiệp khó có đơn hàng, lĩnh vực xuất khẩu cũng có những khó khăn nhất định. Thị trường bất động sản chưa sôi động lại, nhiều dự án chưa triển khai được, kể cả những dự án bất động sản thương mại và bất động sản nhà ở xã hội chưa được triển khai nhiều mặc dù NHNN tạo điều kiện về tín dụng cho lĩnh vực bất động sản, sẵn sàng đẩy mạnh những lĩnh vực tỉ lệ rủi ro thấp.
Thứ ba, những doanh nghiệp nhỏ và vừa đang khó tiếp cận tín dụng. Trước đây doanh nghiệp khó về năng lực tài chính để đảm bảo vay phải có khả năng trả nợ, đến nay càng khó hơn. Vấn đề này, Chính phủ, các bộ, ngành, các hiệp hội, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, ngành ngân hàng đang quyết liệt tháo gỡ.
Hiện có nhiều doanh nghiệp muốn vay nhưng không chứng minh được có thể trả nợ được không, nguyên tắc tối thiểu ngân hàng cho vay phải thu được nợ. Ngược lại, có doanh nghiệp, ngân hàng mời chào vay nhưng lại chưa có nhu cầu vay.
"Đây là những nguyên nhân trực tiếp tạo ra những "khác thường" so với những năm trước khi lãi suất giảm mà tín dụng chưa tăng được nhanh”, ông Tú nhấn mạnh.
