Ngày 14-7, Trung Quốc lên tiếng phản pháo chỉ trích trước đó từ phía Mỹ với các yêu sách chủ quyền của mình ở Biển Đông. Trung Quốc cho rằng thái độ của Mỹ là sự khiêu khích, gây căng thẳng không cần thiết trong khu vực.
Tuyên bố của đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ phản đối mạnh phát ngôn từ phía Mỹ.
Theo tuyên bố được ghi bằng tiếng Trung mà kênh CNBC dịch lại, Trung Quốc đã có hàng loạt chỉ trích nặng nề với Mỹ.
Trung Quốc cho rằng tuyên bố do Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra ngày 13-7 đã thách thức các nỗ lực của Trung Quốc và ASEAN nhằm bảo vệ ổn định và hòa bình trên Biển Đông.
Trung Quốc cho rằng tuyên bố của Mỹ bóp méo một cách liều lĩnh các thực tế khách quan liên quan ở Biển Đông và luật pháp như Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển. Trung Quốc cáo buộc Mỹ đưa Biển Đông vào tình trạng căng thẳng, khiêu khích quan hệ giữa mình với các nước trong khu vực, và cáo buộc vô lý Trung Quốc.
Máy bay chiến đấu đa năng của Hải quân Mỹ hạ cánh trên boong tàu sân bay USS Ronald Reagan di chuyển trên Biển Đông. Ảnh: Catherine Lai/AFP/GETTY IMAGES
Trước đó, ngày 13-7 Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố Mỹ luôn đấu tranh cho một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
“Hôm nay chúng tôi tăng cường chính sách của Mỹ tại một vùng sống còn lại hay xảy ra bất đồng trong khu vực – Biển Đông. Chúng tôi làm rõ là các yêu sách của Trung Quốc với các nguồn tài nguyên ngoài khơi ở hầu hết Biển Đông là toàn hoàn bất hợp pháp, cũng tương tự với chiến dịch bắt nạt của Trung Quốc nhằm kiểm soát các nguồn tài nguyên này” – theo tuyên bố của Ngoại trưởng Pompeo trên trang web Bộ Ngoại giao Mỹ.
Quan hệ Mỹ-Trung những tháng qua cực kỳ xấu với hàng loạt bất đồng về nhiều vấn đề, từ thương mại đến an ninh. Cuối tuần rồi Mỹ ra cảnh báo an ninh với công dân mình tại Trung Quốc về rủi ro bị chính phủ Bắc Kinh bắt giữ.
Từ ngày 4-7, Hải quân Mỹ đưa hai đội tàu sân bay tấn công đến tập trận ở Biển Đông. Trước đó, Trung Quốc cũng tập trận ở Biển Đông từ ngày 1 đến ngày 5-7.
Nhiều nhà phân tích cho rằng căng thẳng hai bên sẽ còn tăng, trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị bầu cử tổng thống tháng 11 này.
Theo tổ chức tham vấn rủi ro địa chính trị Eurasia Group ngày 14-7, tuyên bố của ông Pompeo là một “sự leo thang bất đồng Mỹ-Trung ở Biển Đông về mặt ngoại giao”.
Eurasia Group nhận định tuyên bố này “bản thân nó không phải là tín hiệu thay đổi chính sách quân sự Mỹ” nhưng đây là sự thể hiện quan điểm cứng rắn của Mỹ. Eurasia Group cũng lo ngại sự phản ứng của Trung Quốc có thể tăng rủi tai nạn va chạm hai bên – hình thức trực tiếp nhất có thể dẫn tới một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn.
Theo Eurasia Group, cả Mỹ và Trung Quốc đều không muốn có đối đầu quân sự. Bắc Kinh tin mình có thể đạt được các yêu sách Biển Đông với sự quấy rối liên tục, dài hạn. Còn Tổng thống Mỹ Donald Trump thì ít thể hiện hứng thú đối đầu quân sự với Trung Quốc. Tuy nhiên, căng thẳng trong chính sách đối ngoại giữa hai bên có thể leo thang nguy hiểm trong năm nay, và sẽ không bên nào chịu có động thái trước để hạ nhiệt.
