Đối với người bệnh đái tháo đường, những thay đổi nhỏ về lối sống hoặc lơ là điều trị đều có nguy cơ gây rối loạn đường, khiến người bệnh gặp biến chứng nặng, phải nhập viện cấp cứu.

Để có thể đón Tết vui vẻ và an toàn cùng gia đình, người bệnh đái tháo đường cần lưu ý 6 điều sau:

1. Duy trì chế độ ăn lành mạnh

Chế độ ăn có ảnh hưởng rất lớn đến đường huyết. Các món ăn ngày Tết thực sự là "cạm bẫy" với người bệnh đái tháo đường vì thường có rất nhiều đường, nhiều tinh bột như bánh chưng, xôi gấc, bánh kẹo, mứt tết, ô mai...

Để tránh làm tăng đường huyết, người bệnh đái tháo đường nên ăn với lượng vừa phải đối với bánh chưng, miến, cơm; ăn tăng các đồ ăn có nhiều chất xơ như rau xanh; không nên ăn bánh, kẹo, sô cô la, mứt; khi thấy đồ ăn ngon và muốn ăn nhiều hơn bình thường thì nên tiêm tăng khoảng 2 đơn vị insulin trước bữa ăn đó; không ăn sát giờ đi ngủ đêm.

Đặc biệt, người bệnh cần ăn đúng giờ và đủ số bữa mỗi ngày để việc uống thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin được duy trì.

2. Giữ thói quen vận động, tập thể dục

Tập thể dục cùng với chế độ ăn được coi là nền tảng của mọi phác đồ điều trị đái tháo đường. Tuy nhiên trong ngày Tết mọi người ngồi nhiều hơn do thường xuyên tiếp khách hoặc các bữa ăn kéo dài, hoặc có người ngủ nhiều hơn.

Người bệnh đái tháo đường không nên ngồi quá 30 phút, cần đứng dậy đi dạo một vài vòng trong nhà; duy trì thói quen làm việc nhà như nấu ăn, quét nhà, chăm cây; đi bộ khi đi chúc Tết hàng xóm, trong làng, trong phố.

3. Tiêm hoặc uống thuốc đầy đủ và đúng giờ

Dùng thuốc đái tháo đường đầy đủ và đúng giờ là điều kiện tiên quyết để giữ đường huyết ở mức cho phép, nhờ đó tránh được các biến chứng của bệnh.

Trong những ngày Tết, người bệnh đái tháo đường thường quên uống hoặc tiêm thuốc hạ đường huyết do thức khuya, dậy muộn, hoặc giờ giấc sinh hoạt bị xáo trộn nên không nhớ đã uống thuốc chưa...

Để hạn chế tình trạng này, người bệnh nên giữ thói quen sinh hoạt (ngủ, thức dậy và ăn) đúng giờ hoặc chỉ muộn hơn một chút; đặt lịch nhắc uống thuốc trên điện thoại để không bị quên; để các thuốc cần thiết đủ dùng trong ít nhất 1 ngày vào một chiếc túi và luôn mang theo khi ra khỏi nhà.

Không chỉ thuốc đái tháo đường, các thuốc điều trị tăng huyết áp hay mỡ máu, thuốc tim mạch... cũng rất quan trọng và người bệnh cần phải dùng đầy đủ, đúng giờ.

4. Đo đường huyết thường xuyên

Đường huyết cao là thủ phạm trực tiếp và nguy hiểm gây ra nhiều biến chứng ở người bệnh đái tháo đường. Mục tiêu đường huyết mà người bệnh cần đạt trước bữa ăn là từ 4,4 - 7,2 mmol/L và sau ăn là dưới 10,0 mmol/L.

Tuy nhiên, chỉ khi đường huyết rất cao (trên 19,5 mmol/L) hoặc rất thấp (dưới 4,0 mmol/L) thì người bệnh mới có triệu chứng như mệt, tiểu nhiều, khát nước, mà khi có các biểu hiện này thì thường bệnh đã nặng rồi.

Vì vậy, người bệnh nên đo đường huyết mao mạch ít nhất 1-2 lần mỗi ngày, ưu tiên đo vào trước các bữa ăn, cũng là trước khi uống thuốc hoặc tiêm insulin để biết đường huyết của mình có tốt không.

Ngoài ra, bất cứ khi nào người bệnh đái tháo đường ăn nhiều hoặc thấy mệt, đói, rối loạn tiêu hóa... thì cũng cần đo đường huyết ngay.

5. Ngủ đúng giờ

Mất ngủ hoặc ngủ muộn là yếu tố làm đường huyết cao và dao động. Người bệnh đái tháo đường nên đi ngủ đúng giờ và sáng hôm sau không nên ngủ muộn hơn ngày thường quá 1 giờ.

6. Đi khám hoặc liên hệ ngay với bác sĩ khi thấy mệt, sốt

Khi có những biểu hiện sau đây thì người bệnh đái tháo đường cần liên lạc ngay với bác sĩ điều trị hoặc nhập viện sớm:

- Nôn liên tục trong vòng 6 giờ

- Đường huyết cao trên 15,0 mmol/L liên tục trong 24 giờ

- Có các triệu chứng nghi ngờ bị nhiễm toan ceton như nôn, đau bụng, thở nhanh và hơi thở có mùi hoa quả thối, rối loạn ý thức

- Bị ngộ độc thức ăn, sốt

- Mệt nhiều nhưng không biết nguyên nhân tại sao.

TS.BS NGUYỄN QUANG BẢY

Trưởng khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai