Trước đó trong tháng này, Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu lên án Washington “tạo ra khủng hoảng nhân tạo là phong cách của phương Tây”, nhắc tới động thái của Thượng viện Mỹ về chặn cung cấp tiêm kích tàng hình F-35 cho Ankara khi biết nước này có ý định mua hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Nga.
Tiêm kích F-35 của Mỹ. Ảnh: f35.com
Người đứng đầu Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định Ankara quyết định mua hệ thống phòng không S-400 của Nga vì "đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), trong đó có Mỹ, không sẵn sàng bán cho nước này những vũ khí tối tân".
Phát biểu trên kênh truyền hình NTV hôm 19-6, ông Cavusoglu cũng tuyên bố thỏa thuận mua hệ thống tên lửa phòng thủ S-400 từ Nga sẽ được thực hiện và vấn đề này sẽ kết thúc tại đây.
“Chúng tôi sẽ đưa ra các biện pháp trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ theo Đạo luật chống lại kẻ thù của Mỹ” - trợ lý ngoại trưởng Mỹ về các vấn đề châu Á và châu Âu Wess Mitchell tuyên bố. Ông cũng cho biết sẽ rất khó để khôi phục lại quan hệ giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ nếu Ankara mua hệ thống phòng không S-400 của Nga, theo Sputnik.
"Chúng tôi đã nói rõ rằng Thổ Nhĩ Kỳ mua S-400... sẽ gây ra những hậu quả” - ông Mitchell nhấn mạnh.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan nhấn mạnh sẽ thực hiện hợp đồng S-400 với Nga bất chấp bị Mỹ đe dọa trừng phạt. Nếu bị Mỹ trừng phạt, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ "đáp trả theo cách thức khác hoàn toàn so với những quốc gia khác".
Vị quan chức này nhấn mạnh thêm Mỹ không loại bỏ khả năng ngừng chuyển giao máy bay chiến đấu F-35 cho Thổ Nhĩ Kỳ, viện dẫn lo ngại an ninh quốc gia nếu Ankara quyết định mua S-400.
Hệ thống phòng thủ tên lửa S-400 của Nga. Ảnh: SPUTNIK
“Chúng tôi tin rằng chúng tôi có các cơ quan pháp lý hiện hành giúp chúng tôi ngừng chuyển giao trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bao gồm các lo ngại an ninh quốc gia” - ông Mitchell nói trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ. Theo ông, triển vọng về hợp tác công nghiệp quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ với Mỹ sẽ bị hủy hoại nếu S-400 có mặt trong kho vũ khí của Thổ Nhĩ Kỳ.
Trong dự thảo đạo luật ủy quyền quốc phòng Quốc gia, Hạ viện Mỹ cũng có ý định ngừng bán vũ khí cho Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, những biện pháp này không mang lại hiệu quả như mong muốn, Thổ Nhĩ Kỳ vẫn rất quyết tâm vừa mua F-35 của Mỹ vừa hoàn thành hợp đồng mua sắm vũ khí với Nga.
Hôm 21-6, Thổ Nhĩ Kỳ đã tiếp nhận hai chiến đấu cơ F-35 đầu tiên từ Mỹ nhưng thực chất hai tiêm kích này vẫn ở trên đất Mỹ cho tới cuối năm 2019 còn các phi công Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục được đào tạo để sử dụng tiêm kích hiện đại của Mỹ.
Lễ bàn giao được tổ chức ở nhà máy lắp ráp F-35 tại TP Forth Worth, bang Texas. Sau đó máy bay được vận chuyển đến căn cứ không quân Luke, bang Arizona, nơi hai phi công của không quân Thổ Nhĩ Kỳ đang được huấn luyện.
Ông Cavusoglu cho hay: “Thổ Nhĩ Kỳ sẽ không bao giờ làm hại các đồng minh trong NATO. Thượng viện Mỹ không thể viện lý do Thổ Nhĩ Kỳ mua hệ thống phòng không S-400 của Nga làm cái cớ cho quyết định của mình”.
Mỹ đã ký với Thổ Nhĩ Kỳ hợp đồng mua 30 máy bay F-35A và dự kiến đặt thêm 70 chiếc sau khi hoàn tất hợp đồng đầu tiên.
Về hợp đồng mua S-400 của Nga, đại diện nhà xuất khẩu vũ khí Rosoboronexport của Nga hồi tháng 4 cho hay Nga đã bắt đầu sản xuất hệ thống S-400 cho Thổ Nhĩ Kỳ.
