Tháng 4-2009, tổng thống Obama thông báo rằng “Mỹ cam kết tìm kiếm hòa bình và an ninh vì một thế giới không có vũ khí hạt nhân”.
Ngày 1-7-2015, hơn 6 năm sau bài phát biểu đó của ông Obama, Lực lượng không quân Mỹ và Cơ quan An ninh hạt nhân quốc gia Mỹ (NNSA) đã thử nghiệm thành công một quả bom trọng lực hạt nhân điều khiển B61-12 theo như kế hoạch của một chương trình nhằm kéo dài tuổi thọ cho loại vũ khí này.
Trả lời qua email, ông Brian Becker, điều phối viên quốc gia của nhóm phản chiến Liên minh ANSWER có trụ sở tại Washington nhận xét quyết định cải tiến bom B61-12 của ông Obama thay vì cho loại bom này “đi vào quên lãng” chính là “minh chứng rõ ràng nhất” cho những “lời nói gió bay” trong cam kết năm 2009 của ông.
Ông Becker nói tiếp, bằng cách cho phép tiến hành nâng cấp, ông Obama đã vi phạm Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân, một thỏa thuận đa quốc gia được ký kết năm 1970, với mục đích ngăn chặn sự lan tràn vũ khí hạt nhân. Năm 1995, Hiệp ước này đã được phê duyệt có hiệu lực vô hạn định.
Một cuộc thử nghiệm bom nguyên tử của Mỹ hồi 17-1-1962 (Nguồn: Sputnik News)
Hiện tại có 5 biến thể của bom B61-12 cũng như bom B-84, loại bom rơi tự do có sức mạnh lớn nhất trong kho vũ khí của Mỹ, và trên từng máy bay khác nhau đều được trang bị loại bom này.
Trong khi một quả bom trọng lực hạt nhân ít chính xác hơn khi rơi tự do hoặc nó được hoạt động đồng bộ cùng với dù máy bay , thì loại bom này lại bao gồm một bộ phận gọi là tail kit điều khiển và một hệ thống điều khiển bên trong có thể giúp định hướng loại bom này nhắm tới mục tiêu với độ chính xác cao hơn.
Theo Hans Kristensen, giám đốc dự án thông tin hạt nhân thuộc Liên đoàn Khoa học Mỹ, trong các nổ lực nhằm đưa tất cả các biến thể của bom B61-12 quy về một hệ thống bom trọng lực điều khiển của Mỹ là có chứa đựng sách lược, hiệu quả và các lợi ích chiến thuật lâu dài. Hệ thống này có khả năng điều động từ các chiến đấu cơ chiến thuật và chiến lược.
“Họ có tất cả các loại vũ khí khác nhau đó trong kho vũ khí và họ muốn trong lương lai có thể cắt giảm bớt một quả bom trọng lực, vì thế việc bảo trì sẽ ít tốn kém hơn và đơn giản hơn” – ông Kristensen nói.
Ông cho biết thêm bằng cách tạo ra một loại bom trọng lực điều khiển có thể được triển khai cùng với các chiến đấu cơ chiến thuật và chiến lược đã đem đến cho Mỹ sự linh hoạt.
“Họ muốn có thêm một loại vũ khí linh hoạt hơn” – ông Kristensen nói “một vũ khí có thể thực hiện được mọi phi vụ. Vì thế họ không cần phải điều động tới một loại máy bay nào đó cùng với một loại bom tương ứng mới có thể thực hiện được các phi vụ”.
Ông nói thêm độ chính xác của loại bom nhiệt hạch này sẽ là điều kiện thuận lợi hơn cho Mỹ khi oanh kích các công sự dưới lòng đất chẳng hạn. Bởi thiệt hại về tài sản mà nó gây ra không đáng kể và trọng tải hoàn toàn có thể điều chỉnh tùy vào từng phi vụ cụ thể.
Cuộc thử nghiệm thành công bom B61-12 vào tuần trước diễn ra ngay thời điểm Mỹ và các siêu cường khác trên thế giới tiếp tục các cuộc đàm phán về thỏa thuận với Iran nhằm kiềm chế chương trình hạt nhân của Tehran.
Tuy nhiên, Cơ quan an ninh hạt nhân quốc gia của Mỹ đã xác nhận loại bom trọng lực hạt nhân B61-12 nằm trong một chương trình nâng cấp và cuối cùng sẽ cắt giảm trong kho vũ khí hạt nhân của Mỹ.
Tuy nhiên, ông Kristensen cho rằng trong khi những lời giải thích của NNSA là đúng, thì đây chỉ là một phần của một vấn đề phức tạp hơn.
Như trong bài phát biểu của tổng thống Obama năm 2009, ông Baker hoài nghi rằng ông Obama đã tuyên bố “mạnh miệng” trước nhân dân, nhưng tại sao lại bí mật hạ lệnh nâng cấp vũ khí hạt nhân của Mỹ, hay có thể chính quyền ông Obama đang chịu áp lực từ phía Lầu Năm Góc. Và ông cho rằng có thể là vì 2 nguyên do trên.
