Liên Hợp Quốc (LHQ), loạt nước châu Âu và Ả Rập ngày 14-8 đã lên tiếng chỉ trích mạnh kế hoạch của Israel xây dựng khu định cư E1 ở Bờ Tây cùng những tuyên bố của Bộ trưởng Tài chính Israel - ông Bezalel Smotrich liên quan vấn đề Nhà nước Palestine, theo tờ The Times of Israel.

Trong cuộc họp báo trước đó cùng ngày, ông Smotrich tuyên bố ông có ý định phê duyệt các gói thầu xây dựng hơn 3.000 căn nhà mới thuộc dự án khu định cư E1 nằm giữa Jerusalem và Ma’ale Adumim ở Bờ Tây. Theo ông Smotrich, dự án này một khi được thực hiện sẽ “chôn vùi ý tưởng về một Nhà nước Palestine”.

Ông Smotrich cũng cho biết rằng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu ủng hộ động thái của ông.

Phía ông Netanyahu chưa đưa ra bình luận về tuyên bố trên của Bộ trưởng Tài chính Israel.

Dự án xây thêm khu định cư ở Bờ Tây và phát ngôn của ông Smotrich liên quan vấn đề Nhà nước Palestine đã ngay lập tức vấp phải phản ứng cả trong nước lẫn quốc tế.

Tổ chức Peace Now của Israel ủng hộ giải pháp hai nhà nước ngày 14-8 cảnh báo rằng việc mở rộng khu định cư ở E1 là "gây nguy hiểm cho tương lai của Israel và cho bất kỳ cơ hội nào đạt được giải pháp hòa bình cho hai nhà nước".

“Giải pháp cho xung đột Israel-Palestine và cuộc chiến ở Gaza - đó là thành lập một Nhà nước Palestine bên cạnh Israel - và điều đó cuối cùng sẽ xảy ra. Nhưng những bước đi sáp nhập của chính phủ đang đưa chúng ta rời xa giải pháp này và kéo thêm nhiều năm đổ máu nữa” - tổ chức này tuyên bố.

Người phát ngôn của Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas cùng ngày kêu gọi Mỹ gây áp lực buộc Israel dừng kế hoạch mở rộng khu định cư trên.

Trao đổi với hãng tin Palestine WAFA, Chủ tịch Hội đồng Lập pháp Palestine - ông Rawhi Fattouh chỉ trích rằng việc Israel phê duyệt kế hoạch mở rộng khu định cư “nằm trong khuôn khổ chính sách sáp nhập trên thực tế một cách âm thầm” và theo 'tầm nhìn ‘Đại Israel’ của Thủ tướng Netanyahu”, theo tờ The New York Times.

Người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc (LHQ) - ông Stephane Dujarric hôm 14-8 cho biết LHQ kêu gọi Israel đảo ngược quyết định của mình.

“Điều đó sẽ chấm dứt triển vọng của giải pháp hai nhà nước [...] Các khu định cư đi ngược lại luật pháp quốc tế … và càng làm sâu thêm sự chiếm đóng” - ông nói.

Đại diện cấp cao về đối ngoại của Liên minh châu Âu - bà Kaja Kallas cũng lên án rằng kế hoạch của Israel “làm suy yếu thêm giải pháp hai nhà nước đồng thời vi phạm luật pháp quốc tế”, kêu gọi Israel “dừng” động thái này cũng như việc xây dựng các khu định cư nói chung.

Bộ Ngoại giao Jordan cùng ngày ra tuyên bố “lên án mạnh mẽ nhất” cả kế hoạch mở rộng và những phát biểu của ông Smotrich. Jordan gọi kế hoạch mở rộng khu định cư ở Bờ Tây là “hành vi tấn công vào quyền bất khả xâm phạm của nhân dân Palestine trong việc thành lập một Nhà nước Palestine độc lập, có chủ quyền”.

Bộ Ngoại giao Ai Cập cũng lên án “những phát biểu cực đoan” của Bộ trưởng Smotrich, cho rằng chúng là “một minh chứng mới cho sự lệch lạc và kiêu ngạo của Israel".

Trong khi đó, trả lời câu hỏi của phóng viên về phát ngôn của ông Smotrich, Bộ Ngoại giao Mỹ cùng ngày nói rằng Bờ Tây “ổn định” sẽ giúp Israel an toàn và “phù hợp với mục tiêu của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm đạt được hòa bình trong khu vực”.

Bộ này cũng nhấn mạnh rằng Washington “vẫn tập trung vào việc chấm dứt chiến tranh ở Gaza”, giải cứu con tin và “tạo điều kiện để chuyển giao những viện trợ nhân đạo cấp thiết” tại Dải Gaza.

Dự án xây dựng khu E1 ở phía tây khu định cư Ma’ale Adumim, nếu được thực hiện, sẽ kết nối 2 khu định cư East Jerusalem và Ma’ale Adumim, từ đó chia cắt hoàn toàn Bờ Tây thành hai vùng phía bắc và phía nam.

Điều này sẽ chặn đứng triển vọng về một sự hiện diện liên tục của người Palestine tại 3 trung tâm dân cư quan trọng ở Bờ Tây là Bethlehem, East Jerusalem và Ramallah - vốn từ lâu được coi là nền tảng cho một Nhà nước Palestine.

Chính vì thế, dự án khu định cư E1 của Israel đã bị đóng băng trong nhiều thập niên do vấp phải sự phản đối gay gắt từ cộng đồng quốc tế, bao gồm cả các chính quyền Mỹ trước đây. Các nước lo ngại rằng việc mở rộng khu định cư mới sẽ ngăn cản việc thành lập một Nhà nước Palestine lâu dài.

Kế hoạch xây dựng khu định cư E1 dự kiến sẽ nhận được sự chấp thuận cuối cùng của Hội đồng Kế hoạch Cấp cao Israel tại cuộc họp ngày 20-8.