Chuyện xưa chuyện nay

Lê Thánh Tông hay Lê Thánh Tôn?

Tại sao trong lịch sử Việt Nam có một đấng minh quân triều Lê nước Đại Việt là Lê Thánh Tông (1460-1497) mà ở quận 1, TP.HCM có con đường tên là Lê Thánh Tôn (trước trụ sở UBND TP)? Bạn CAO THẾ DUNG (sinh viên ĐH Kinh tế TP.HCM)

Bạn Cao Thế Dung thân mến,

Việc bạn hỏi có liên quan đến luật kỵ húy của thời quân chủ ở nước ta, phỏng theo các triều đại phong kiến Trung Hoa. Theo đó, tên các bậc vua chúa, cha mẹ vua, vợ vua… đều phải được thần dân tôn trọng, không ai được dùng, không được nói, không được viết, không được đặt tên cho con cháu, tên đường, tên địa phương… Bộ luật Gia Long quy định: “Kẻ nào, trong các bản viết hay trình gì với vua, mà dùng một tiếng trùng với tên vua sẽ bị phạt 80 trượng. Nếu phạm trong những giấy tờ khác thì sẽ bị phạt 40 trượng. Nếu dùng tên ấy đặt tên con sẽ bị phạt 100 trượng”.

Tượng đồng vua Lê Thánh Tông.

Cứ theo nguyên tắc ấy mà vận dụng thì tên húy rất nhiều nên mỗi triều vua đều có lệnh kiêng húy bổ sung, mãi đến các đời vua cuối triều Nguyễn (trước Cách mạng Tháng Tám 1945) vẫn còn. Trong các lệnh này đều có liệt kê đầy đủ các chữ húy để mọi người biết mà tránh. Khi gặp tên húy thì phải nói chệch và viết chệch đi.

Từ đó, đã có hàng loạt tiếng Việt phải viết chệch đi, về sau đến nay vẫn còn. Thí dụ: “Hoa” (tên bà Hoàng Quý Phi của vua Thiệu Trị) phải đổi thành “Huê” (Huê Kỳ) hay “Bông” (cầu Bông); “Mệnh” (tên vua Minh Mệnh) phải đổi thành “Mạng” (cách mạng); “Thì” và “Nhậm” (tên vua Tự Đức: Nguyễn Phúc Thì và Hồng Nhậm) phải đổi thành “Thời” và “Nhiệm” (đường Ngô Thời Nhiệm); “Tông” (tên vua Thiệu Trị: Miên Tông) phải đổi thành “Tôn” (đường Tôn Đản, đường Lê Thánh Tôn)...

Thân chào bạn.

Anh Phó

Đừng bỏ lỡ

36 năm Pháp Luật TP.HCM: Những ngày đầu giữ lửa

36 năm Pháp Luật TP.HCM: Những ngày đầu giữ lửa

(PLO)- Theo TS.LS Phan Trung Hoài, TS.LS Phan Đăng Thanh, nhà báo Lê Thọ Bình, luật sư Nguyễn Minh Tâm và những người góp sức xây dựng báo Pháp Luật TP.HCM qua nhiều thời kỳ thì các bài viết chính luận, ký sự pháp đình, phân tích pháp lý của báo đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng bạn đọc.

Tự hào 50 năm Thành phố mang tên Bác - Kỳ 3: TP.HCM kiến tạo hệ sinh thái chăm lo toàn diện cho người dân

Tự hào 50 năm Thành phố mang tên Bác - Kỳ 3: TP.HCM kiến tạo hệ sinh thái chăm lo toàn diện cho người dân

(PLO)- Sau 50 năm mang tên Bác, TP.HCM không chỉ ghi dấu bằng tốc độ đô thị hóa và tăng trưởng kinh tế, mà còn từng bước hoàn thiện hệ thống chăm lo người dân. Từ giáo dục, y tế đến an sinh xã hội, thành phố đang mở rộng các chính sách và mô hình phục vụ, hướng tới nâng cao chất lượng sống và mức độ thụ hưởng của nhân dân.

Đọc thêm

Pháp Luật TP.HCM - 36 năm đi cùng cuộc sống

Pháp Luật TP.HCM - 36 năm đi cùng cuộc sống

(PLO)- Không chỉ hiện diện trên mặt báo, 36 năm qua, báo Pháp Luật TP.HCM còn bền bỉ đồng hành cùng người dân, doanh nghiệp và đất nước bằng những hành động thiết thực, lan tỏa tinh thần công lý, trách nhiệm và lòng nhân ái.

Chắc chị Quí sẽ mỉm cười nơi chín suối...

Chắc chị Quí sẽ mỉm cười nơi chín suối...

(PLO)- Với 100 triệu đồng hỗ trợ từ bạn đọc Báo Pháp Luật TP.HCM, chồng chị Quí ở Cà Mau cho biết anh sẽ dùng 5 triệu đồng để mua một máy xạ lúa để đi xạ lúa mướn cho bà con, số còn lại gửi tiết kiệm để lo cho con ăn học.

Có được rút BHXH một lần sau 15 năm đóng?

Có được rút BHXH một lần sau 15 năm đóng?

(PLO)- Có được rút BHXH một lần sau 15 năm đóng? Sinh con thứ hai được nghỉ 7 tháng?; đây là hai trong số những câu hỏi được gửi nhiều nhất đến chương trình giao lưu trực tuyến về chính sách BHXH tại buổi giao lưu trực tuyến sáng nay 25-6.