Theo hãng tin AFP, trước khi bắt đầu cuộc nói chuyện, hai lãnh đạo đã bắt tay nhau và đều có vẻ thoải mái hơn so với cái bắt tay “gượng gạo” tại hội nghị thượng đỉnh hồi cuối tháng 11-2014 tại Trung Quốc. Quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo đã giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ qua do tranh chấp chủ quyền giữa hai nước đối với quần đảo Sensaku (Điếu Ngư).
Trước khi cuộc họp diễn ra, ông Abe đã gửi một lời xin lỗi ngắn cho sự hung hăng của Nhật Bản vào Chiến tranh Thế giới II. Ông Abe đã bày tỏ “sự hối hận sâu sắc” nhưng không chấp nhận đưa ra “lời xin lỗi chân thành”, ngôn ngữ ông sử dụng cũng không nhận được sự hài lòng từ phía Hàn Quốc.
Các phát ngôn của ông Shinzo Abe đang được quan sát kỹ lưỡng trước thềm dịp kỷ niệm 70 năm chiến thắng phát-xít
Các bài phát biểu của ông Abe tại Hội nghị Á-Phi đang được quan sát rất chặt chẽ, trong tình cảnh sắp đến kỷ niệm 70 năm kết thúc Chiến tranh Thế giới II. Các nhà quan sát đang chờ đợi bài phát biểu của ông Abe có đề cập đến “chế độ phát xít và xâm lược” và bày tỏ sự hối hận, xin lỗi như các thủ tướng trước đây từng làm vào kỷ niệm 50 và 60 năm hay không. Ông Abe từng tuyên bố trên truyền hình rằng ông sẽ không lặp lại lời xin lỗi chính thức nào.
Đối với Trung Quốc và Hàn Quốc là hai nước từng chịu đựng sự xâm lược của Nhật Bản thì lời phát biểu của ông Abe là dấu hiệu quan trọng trong việc Tokyo thừa nhận tội lỗi của mình trong việc xâm lược các quốc gia Châu Á những năm 1930, 1940 khiến hàng triệu người thiệt mạng. Tuy nhiên, các nhà quan sát cho rằng với các phát biểu trên thì ông Abe sẽ không nói lời xin lỗi như Trung Quốc và Hàn Quốc mong muốn.
Hàng đầu: Chủ tịch nước Trung Quốc ông Tập Cận Bình (trái), Tổng thống Indonesia ông Joko Widodo (giữa) và Thủ tướng Nhật Bản ông Shinzo Abe (phải) tại lễ khai mạc Hội nghị Á - Phi. (Ảnh: AFP)
Cũng như tuyên bố cuối năm nay, mọi sự chú ý đang tập trung vào việc lụa chọn từ ngữ của ông Abe về chiến tranh khi ông sẽ có chuyến công du đến Mỹ kéo dài nhiều tuần và tham gia phiên họp chung.
Trong bài phát biểu tại Jakarta, ông Abe đã ngầm chỉ trích Trung Quốc trong tranh chấp biển đang diễn ra giữa hai nước: “Chúng tôi không bao giờ để cho việc sử dụng vũ lực diễn ra tại khu vực đang tranh chấp.”
