Đó là nội dung đáng chú ý tại dự thảo đề án tăng cường xử lý vi phạm về đất đai do Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN&MT) vừa soạn thảo. Cụ thể theo Bộ, quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai là hai năm kể từ ngày hành vi vi phạm được thực hiện là không hợp lý, không phù hợp với lĩnh vực đất đai. Điều này dẫn đến hậu quả là nhiều vi phạm xảy ra rõ ràng nhưng người có thẩm quyền không thể xử phạt vì hết thời hiệu.
Cũng theo Bộ TN&MT, không giống các lĩnh vực khác, trong lĩnh vực đất đai vi phạm xảy ra thường kéo dài trong nhiều năm. Cụ thể như việc sử dụng đất không đúng mục đích, lấn chiếm đất, không đăng ký biến động sử dụng đất… Nhiều trường hợp, người sử dụng đất vi phạm trong một thời gian dài, đến khi cơ quan quản lý đi kiểm tra mới phát hiện. Lúc này người sử dụng đất vẫn tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm và chỉ cần khai tăng thời điểm bắt đầu vi phạm lên hơn hai năm là người có thẩm quyền không thể xử phạt.
Mặt khác, quy định về thẩm quyền xử phạt của một số chức danh còn thấp và không phù hợp với thực tế, không có tác dụng phòng ngừa vi phạm trong lĩnh vực đất đai. Cụ thể, theo quy định hiện hành, thanh tra viên đất đai đang thi hành công vụ có quyền phạt đến 500.000 đồng. Tuy nhiên, chỉ có hình thức phạt cảnh cáo đối với hành vi sử dụng đất không đúng mục đích là thỏa mãn điều kiện này. Còn lại hầu hết mức phạt được quy định trong nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đều có mức tối đa của khung phạt tiền lớn hơn 500.000 đồng. Cùng với đó, chủ tịch UBND phường/xã cũng chỉ được xử phạt đến 2 triệu đồng.
Ngoài ra, với tội vi phạm các quy định về quản lý đất đai, BLHS quy định đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm thì mới cấu thành tội danh. Đây là một trong các nguyên nhân dẫn đến vi phạm về đất đai nhưng không xử lý hình sự được bởi trên thực tế, các đối tượng vi phạm là cán bộ có chức vụ, nếu đã bị xử lý kỷ luật thì thường chuyển công tác khác nên không có điều kiện để tiếp tục vi phạm…
Tuy đã chỉ ra được những hạn chế nêu trên nhưng Bộ TN&MT vẫn chưa đưa ra hướng gỡ cụ thể. Đề án đang được tiếp tục hoàn thiện.
HOÀNG VÂN
