Ngày 10-3, Viện Thành viên Hội đồng Quản trị Việt Nam (VIOD) phối hợp cùng Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) và Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) tổ chức Diễn đàn "Mùa Đại hội đồng Cổ đông 2026: Tuân thủ hay Bứt phá - Hiệu quả hay Bền vững".

Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa lịch sử của việc nâng hạng và sự thay đổi căn bản trong hệ thống pháp lý về quản trị công ty. Chuẩn mực quốc tế được xem là "chìa khóa" cho kỳ vọng nâng hạng thị trường trong năm 2026.

Hiện đang là giai đoạn then chốt khi Tổ chức FTSE Russell tiến hành kỳ rà soát quan trọng vào tháng 3, hướng tới mục tiêu chính thức đưa thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi vào tháng 9.

Khó tạo khác biệt nếu doanh nghiệp chỉ 'trả bài' quy định

Theo các ý kiến tại diễn đàn, việc Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM chính thức đi vào vận hành không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về một môi trường kinh doanh minh bạch, tiệm cận với các định chế tài chính toàn cầu.

Đặc biệt, việc ban hành Bộ Nguyên tắc Quản trị Công ty Việt Nam (VNCG Code) vào tháng 1-2026 đã cung cấp một lộ trình rõ ràng cho cộng đồng doanh nghiệp niêm yết.

Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng kỳ Đại hội đồng cổ đông năm 2026 không còn đơn thuần là một thủ tục pháp lý thường niên. Đây sẽ trở thành một "sàn diễn" chiến lược, nơi các Hội đồng quản trị thực hiện trách nhiệm giải trình thực chất và là thước đo năng lực quản trị trong mắt các nhà đầu tư quốc tế.

Tại diễn đàn, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch UBCKNN, đã chỉ ra kinh nghiệm từ các thị trường khu vực chứng minh rằng khi dòng vốn ngoại đổ bộ, điều họ quan tâm đầu tiên không phải là lợi nhuận ngắn hạn mà là cách thức doanh nghiệp vận hành.

Theo ông, những nhà đầu tư tổ chức lớn hay các quỹ hưu trí quốc tế luôn tìm kiếm những tín hiệu tin cậy từ việc bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số và sự công khai trong các giao dịch với bên liên quan.

"Đại hội đồng cổ đông chính là nơi thể hiện rõ nhất về mức độ minh bạch, chất lượng giải trình và văn hóa đối thoại của doanh nghiệp", ông Dương nói.

Nhấn mạnh tuân thủ pháp luật chỉ là nền tảng khởi đầu, ông Dương cho rằng những doanh nghiệp dừng lại ở mức "trả bài" cho các quy định sẽ khó lòng tạo ra sự khác biệt.

Thay vào đó, những đơn vị chủ động áp dụng VNCG Code, nâng chuẩn theo thông lệ ASEAN và nhìn nhận Đại hội đồng cổ đông là cơ hội đối thoại chiến lược mới chính là những thực thể kiến tạo niềm tin bền vững.

Ông Dương cũng nhấn mạnh đây cũng là giai đoạn mà cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần có tiếng nói chung để xây dựng một thị trường vốn xứng tầm, nơi quản trị công ty được coi là năng lực cạnh tranh cốt lõi thay vì một nghĩa vụ bắt buộc.

Muốn tổ chức đại hội đồng cổ đông chất lượng phải thay đổi tư duy

Cũng tại diễn đàn, Tổng Giám đốc VIOD Phan Lê Thành Long đã đưa ra những phân tích sâu sắc về thực trạng quản trị của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam thông qua dữ liệu đánh giá hơn 500 doanh nghiệp trên sàn HoSE.

Cụ thể, dù có tới 75% doanh nghiệp tổ chức đại hội đúng hạn trong vòng 4 tháng đầu năm, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp công bố tài liệu họp đầy đủ và đúng hạn mới chỉ dừng lại ở con số 67%.

Đáng chú ý hơn, chỉ có 43% doanh nghiệp cung cấp thông tin về ứng viên Hội đồng quản trị trước kỳ họp 10 ngày và chưa đầy 29% doanh nghiệp tuyên bố tuân thủ hoàn toàn theo VNCG Code 2026.

"Những con số này phản ánh một thực tế rằng khoảng cách giữa việc tuân thủ tối thiểu và thực hành tốt nhất vẫn còn khá xa", ông Long nói.

Theo ông Long, một kỳ Đại hội đồng cổ đông chất lượng theo chuẩn mực cần phải thay đổi từ tư duy tổ chức. Hội đồng quản trị không nên chỉ trình bày những số liệu đã qua mà cần tập trung vào các nội dung mang tính dự báo và chiến lược dài hạn.

Thêm vào đó, các vấn đề như quản trị rủi ro địa chính trị, biến động giá nguyên vật liệu, an ninh mạng và các kịch bản ứng phó khẩn cấp cần được đưa vào chương trình một cách nghiêm túc.