Theo tổ chức phi chính phủ Global Witness đóng tại London (Anh), Taliban và các nhóm dân quân nổi dậy khác kiếm tới 20 triệu USD/năm từ việc khai thác đá xanh lapis bất hợp pháp ở Afghanistan.
Global Witness đã đề nghị xếp đá xanh lapis là “khoáng sản gây xung đột”, một đề nghị đã nhận được sự ủng hộ của Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani.
Đá xanh lapis là loại đá quý có trữ lượng lớn nhất thế giới ở Afghanistan. Ảnh: AP
“Với việc Taliban hoạt động ở khu vực gần các khu mỏ cũng như kiểm soát các tuyến đường chính dẫn vào khu vực khai thác, các mỏ đá xanh lapis đang đứng trước nguy cơ rơi vào tay của họ” - Global Witness cho biết trong một tuyên bố.
Đá xanh lapis thường được sử dụng làm đồ trang sức và đồ trang trí, có từ thời các pharaoh Ai Cập. Phần lớn đá xanh lapis từ Afghanistan được xuất khẩu sang Trung Quốc để làm đồ trang sức. Loại đá này có màu xanh đậm, sáng lấp lánh như sao do lẫn quặng pyrit (FeS2).
Tình trạng khai thác đá xanh lapis trái phép đang ngày càng gia tăng tại Afghanistan. Ảnh: Getty Images
Global Witness đã kêu gọi chính phủ Afghanistan giành lại quyền kiểm soát các mỏ đá xanh lapis tại Badakshan, nơi các mỏ tập trung nhiều nhất, nói rằng pháp luật hiện hành không đủ gây áp lực. Tổ chức trên cho biết chính phủ Afghanistan đã mất ít nhất 17,5 triệu USD doanh thu từ đá xanh lapis vào năm 2014 và 10 triệu USD trong năm 2015.
Ông Ghani nói với các phóng viên hôm 4-6 rằng “bất kỳ sai lầm nào chúng tôi đã phạm phải trong việc quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, chúng tôi sẽ đền bù trong 200 năm tới”.
Các vật làm từ đá xanh lapis được trưng bày tại một cửa hàng. Ảnh: Pajhwok
“Nếu chính phủ Afghanistan không hành động nhanh chóng để giành lại quyền kiểm soát, cuộc chiến tranh giành các mỏ lapis sẽ tăng lên và tiếp tục gây bất ổn cho đất nước cũng như tạo nguồn tài chính cho chủ nghĩa cực đoan” - Global Witness cảnh báo.
“Đá xanh lapis là một trong những nguồn tài nguyên giàu có nhất của người dân Afghanistan và đáng lẽ phải là nguồn lực thúc đẩy sự phát triển và thịnh vượng của quốc gia” - Stephen Carter, người phụ trách các vấn đề Afghanistan của Global Witness, nói.
Trang sức làm từ đá xanh lapis được bày bán ngoài trời tại Afghanistan. Ảnh: USGS
Trong khi đó, Đơn vị Nghiên cứu và Đánh giá Afghanistan (AREU) đóng tại Kabul (Afghanistan) trong một báo cáo gần đây cho hay có đến 10.000 mỏ đá xanh lapis “nằm ngoài tầm kiểm soát của chính phủ và chịu sự cướp bóc”,AP đưa tin.
“Hiện có hơn 300 xe tải chất đầy đá xanh lapis được chiết xuất trái phép ” hay khoảng 6.000 tấn đá lapis ở tỉnh Badakhshan đang chờ xuất khẩu, theo AREU. “Số tiền ước tính cho số đá này là ít nhất 300 triệu USD”.
