Tối 16-10, Thủ tướng Iraq Haider al-Abadi thông báo trên truyền hình, chính thức bắt đầu chiến dịch tấn công vào TP Mosul tiêu diệt tổ chức Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS). Thủ tướng Haider al-Abadi mặc quân phục, xung quanh gồm nhiều tướng lĩnh.
Mosul là TP lớn thứ hai Iraq, cách thủ đô Badgdad gần 400 km về phía tây bắc, là căn cứ chính của IS ở Iraq. IS chiếm 1/3 diện tích Iraq ở miền bắc và tây, rồi lập căn cứ ở Mosul từ tháng 6-2014.
Sau khi chiếm Mosul, lãnh đạo IS Abu Bakr al-Baghdadi đã tuyên bố thành lập Nhà nước Hồi giáo trải rộng 1/3 Iraq cộng với 1/3 Syria, đưa Iraq chìm vào cuộc khủng hoảng chính trị và an ninh nghiêm trọng nhất kể từ khi Mỹ đưa quân vào Iraq năm 2003.
Từ cuối năm 2015, IS bắt đầu hứng chịu nhiều mất mát trên các chiến trường Iraq, mất các căn cứ lớn như Tikrit, Ramadi, Falluja. Diện tích chiếm đóng của IS ở Iraq bị thu hẹp, sức mạnh IS ở Iraq hầu như co cụm ở Mosul, cùng một số thị trấn nhỏ ở miền bắc và miền tây.
Từ tháng 7, quân đội Iraq đã chiếm lại được căn cứ không quân Qayyarah ở tỉnh Nineveh và bắt đầu đưa quân vào tỉnh Nineveh bao vây Mosul.
Trước khi chính thức mở màn chiến dịch, nhiều ngày nay Iraq đã triển khai hàng ngàn quân, trong đó có nhiều lực lượng tinh nhuệ bao vây Mosul, tập trung ở các hướng phía đông và phía bắc.
Quân Iraq từ căn cứ không quân Qayyarah cách Mosul 60 km chuẩn bị tiến về Mosul trong ngày 16-10. Ảnh: CNN
Trả lời phỏng vấn AP (Mỹ) trước đó, tướng Haider Fadhil cho biết tổng số quân được triển khai trong chiến dịch này là hơn 250.000 quân, bao gồm cả lính chính quy, các lực lượng bán quân sự, các nhóm dân quân. Liên quân quốc tế chống IS do Mỹ dẫn đầu sẽ hỗ trợ bằng không kích và pháo kích.
Tướng Fadhil nêu lo ngại về động thái chưa lường trước của quân Thổ Nhĩ Kỳ đang đóng ở thị trấn Bashiqa (tỉnh Nineveh), đông bắc Mosul. Thổ Nhĩ Kỳ triển khai quân đến Bashiqa từ cuối năm ngoái để huấn luyện các tay súng chống IS. Iraq xem đây là hành động vi phạm chủ quyền và yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ rút quân, tuy nhiên yêu cầu này bị phía Thổ lơ đi.
Về phía IS, CNN (Mỹ) dẫn một nguồn tin ở Mosul cho biết nhiều ngày nay IS đã cho di chuyển các tay súng bị thương rời khỏi Mosul về căn cứ chính Raqqa ở Syria, đồng thời thả một số tù nhân ít quan trọng.
IS cũng đã đào một mạng lưới đường hầm rộng cỡ xe máy chạy được kéo dài từ ngoại ô Mosul đến làng Hamdania bên cạnh.
Các quan chức quân đội Mỹ ước tính có 3.500-5.000 tay súng IS đang ở Mosul. Con số này theo những kênh ủng hộ IS là 7.000.
Theo CNN, tại các trạm kiểm soát, các tay súng IS đã bắt đầu mang mạng che mặt - một dấu hiệu cho thấy IS bắt đầu giảm tự tin, sợ nhận dạng, sợ bị dân chúng ở Mosul trả thù.
Reuters dẫn lời một số nhân chứng cho biết trong đêm 16-10 có tiếng pháo lác đác ở khu vực đồng bằng tỉnh Nineveh trên đường tiến về Mosul.
Chiếm lại Mosul là chiến dịch quân sự lớn nhất và phức tạp nhất mà quân đội Iraq thực hiện kể từ khi lính Mỹ rời Iraq năm 2011. Nhiều nhà quân sự và ngoại giao đánh giá đây là chiến dịch lịch sử. Nếu thành công thì đây sẽ là đòn mạnh và chí tử nhất giáng vào IS trước nay.
Reuters lo ngại sẽ có một thảm họa nhân đạo ở Mosul vì hiện vẫn còn hơn 1 triệu dân thường ở TP này.
