Theo hãng tin Reuters, Iran và Mỹ đã cạnh tranh để giành quyền lực ở Iraq kể từ cuộc xâm lược do Mỹ lãnh đạo năm 2003 lật đổ nhà độc tài Saddam Hussein, một kẻ thù của cả hai nước.
Nhiều nhà lãnh đạo của Iraq, phần lớn theo Hồi giáo dòng Shiite, có quan hệ chặt chẽ với Iran, một cường quốc Hồi giáo dòng Shiite chính ở Trung Đông. Trong bốn năm qua, cả Iran và Mỹ đã giúp Iraq đánh bại IS dù tổ chức khủng bố này đã chiếm được một phần ba lãnh thổ Iraq vào năm 2014.
“Phải chắc chắn rằng Mỹ rút quân khỏi Iraq càng sớm càng tốt bởi vì việc trục xuất họ sẽ trở nên khó khăn hơn bất cứ khi nào họ có sự hiện diện quân sự lâu dài ở một quốc gia”, truyền thông nhà nước dẫn lời ông Khamenei.
Đại giáo chủ Khamenei nói thêm: “Chính phủ Iraq, Quốc hội và các chính trị gia hiện tại ở nước này không chào đón người Mỹ và đang loại bỏ Mỹ khỏi chính trị Iraq”.
Iran và Iraq đã trải qua một cuộc chiến tranh tàn khốc 1980-1988 nhưng cuộc xâm lược do Mỹ lãnh đạo năm 2003 đã thúc đẩy một cuộc nổi dậy của người Hồi giáo dòng Sunni kéo dài.
Lãnh đạo Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Ảnh: REUTERS
Sự thù địch kéo dài giữa Iran và Mỹ càng trở nên tồi tệ hơn sau quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi năm ngoái rút khỏi một hiệp định quốc tế nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Tehran và áp dụng các biện pháp trừng phạt kinh tế đối với Iran.
Trong chuyến thăm của Thủ tướng Mahdi, Tổng thống Iran Hassan Rouhani kêu gọi Iran và Iraq mở rộng giao dịch khí đốt và điện, thúc đẩy thương mại song phương lên 20 tỷ USD.
“Các kế hoạch xuất khẩu điện và khí đốt và hy vọng có thể là dầu mỏ sẽ tiếp tục và chúng tôi sẵn sàng mở rộng các liên hệ này không chỉ cho hai quốc gia mà còn cho các quốc gia khác trong khu vực”, ông Rouhani nói với truyền thông nhà nước.
Hồi tháng 3, Mỹ đã cấp cho Iraq 90 ngày miễn trừ các lệnh trừng phạt để mua năng lượng từ Iran, phần mở rộng mới nhất cho phép Baghdad tiếp tục mua điện từ nước láng giềng.
“Chúng tôi hy vọng rằng kế hoạch mở rộng khối lượng giao dịch lên 20 tỷ USD sẽ được hiện thực hóa trong vài tháng hoặc vài năm", ông Rouhani cho hay. Truyền thông Iran cho biết, mức thương mại hiện tại vào khoảng 12 tỷ USD.
Ông Rouhani cũng bày tỏ hy vọng rằng công việc xây dựng tuyến đường sắt nối hai nước sẽ bắt đầu trong vòng vài tháng tới. Dự án đường sắt là một phần của các thỏa thuận đạt được trong chuyến thăm tháng 3 của ông Rouhdani đến Baghdad.
Iraq phụ thuộc rất nhiều vào khí đốt của Iran để cung cấp cho các nhà máy điện của mình, nhập khẩu khoảng 1,5 tỷ khối lượng tiêu chuẩn mỗi ngày thông qua các đường ống ở phía nam và phía đông.
