Ngày 11-12, Iran đã triệu tập đại sứ Trung Quốc để bày tỏ "sự không hài lòng mạnh mẽ" sau khi Bắc Kinh đưa ra một tuyên bố chung với các quốc gia Ả Rập liên quan việc giải quyết tranh chấp tại ba hòn đảo ở eo biển Hormuz theo hãng tin Al Jazeera.
Cụ thể, ngày 9-12, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có chuyến công du đến nước đối thủ của Iran là Saudi Arabia. Tại đây, ông đã có một cuộc gặp khác với các nhà lãnh đạo của các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) và đưa ra một tuyên bố chung.
 |
Ngoại trưởng Iran - ông Hossein Amirabdollahian. Ảnh: AP |
Tuyên bố bao gồm một số điều khoản liên quan trực tiếp các vấn đề của Iran, như chương trình hạt nhân và các hoạt động của Tehran trong khu vực. Nó nhấn mạnh việc đảm bảo bản chất hòa bình của chương trình hạt nhân Iran, và kêu gọi Tehran hợp tác đầy đủ với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Tuy nhiên, một phát ngôn của Trung Quốc về việc giải quyết tranh chấp ở Greater Tunb, Lesser Tunb và Abu Musa – ba hòn đảo ở eo biển Hormuz là nguyên nhân chính dẫn đến việc Iran triệu tập đại sứ Trung Quốc.
Chính quyền Iran lập luận rằng khi ký tuyên bố kêu gọi “các cuộc đàm phán song phương phù hợp với các quy tắc của luật pháp quốc tế và để giải quyết vấn đề này một cách phù hợp luật quốc tế”, Trung Quốc đã làm suy yếu lập trường của Tehran. Trước đó, Iran nhiều lần khẳng định sẽ không tổ chức bất kỳ cuộc đàm phán nào về các hòn đảo.
Ngoại trưởng Iran - ông Hossein Amirabdollahian trên Twitter cho biết quần đảo này là “phần đất thuần túy không thể tách rời của Iran”, và Tehran sẽ không ngần ngại ủng hộ sự toàn vẹn lãnh thổ.
Tuy nhiên, bài viết của ông Amirabdollahian đã bị phản đối vì ông không nêu đích danh Trung Quốc. Ông cũng hứng chỉ trích vì ông chỉ viết bằng tiếng Farsi trong khi trước đó ông từng dùng tiếng Farsi và tiếng Trung để ủng hộ Bắc Kinh.
Ba hòn đảo tranh chấp ở eo biển Hormuz được Iran quản lý từ năm 1971, nhưng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố chủ quyền.
Quốc vương Iran khi đó đã cử hải quân hoàng gia tới ba hòn đảo vào năm 1971 sau khi Anh rút khỏi các khu vực ngày nay là UAE. Kể từ đó, với sự hỗ trợ từ các nước Ả Rập, giới lãnh đạo UAE đã nhiều lần khẳng định các hòn đảo này thuộc về họ. Iran đã bác bỏ các tuyên bố chủ quyền của Tehran.
