Đóng góp tài chính cho NATO là chủ đề chính tại Hội nghị ngoại trưởng NATO diễn ra tại Brussels (Bỉ) ngày 31-3 với sự tranh cãi dữ dội của đại diện hai nước Mỹ và Đức, theo Washington Post.
Phát biểu trước ngoại trưởng 27 nước thành viên còn lại, Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson thúc giục các đồng minh NATO tăng chi tiêu quốc phòng, thẳng thừng rằng Mỹ muốn các lãnh đạo NATO thống nhất kế hoạch về đóng góp cho ngân sách NATO vào cuối năm nay.
“Như Tổng thống Trump đã nói rõ, Mỹ không thể tiếp tục chấp nhận tỉ lệ đóng góp chi phí cho NATO thiếu cân xứng. Các đồng minh phải tăng chi tiêu quốc phòng” - ông Tillerson nói tại hội nghị.
Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson chỉ ở Bỉ chưa đầy năm tiếng, về Mỹ khi hội nghị chưa kết thúc. Ảnh: AFP
Áp lực của ông Tillerson gặp phản ứng mạnh từ Ngoại trưởng Đức Sigmar Gabriel, cho rằng sự thúc giục của Mỹ là không thực tế và Mỹ đã hiểu sai về mục tiêu chi tiêu.
“Nhiều tiền hơn không có nghĩa là sẽ an ninh hơn” - theo Ngoại trưởng Gabriel. Ông Gabriel nói nếu làm theo mục tiêu đóng góp cho NATO thì mỗi năm Đức sẽ phải chi thêm 37 tỉ USD cho ngân sách quốc phòng, một điều “hoàn toàn không thực tế”.
Đức là nền kinh tế lớn thứ nhì NATO sau Mỹ, tuy nhiên đóng góp của Đức cho NATO ít hơn Mỹ nhiều. Gia tăng áp lực để Đức tăng đóng góp cho NATO là một mục tiêu chính của Tổng thống Trump. Chính ông Trump đã nhắc đi nhắc lại điều này với Thủ tướng Đức Angela Merkel khi bà sang thăm Mỹ giữa tháng rồi. Tổng thống Trump sẽ tham dự Hội nghị thượng đỉnh NATO ngày 25-5 tới và dự kiến đóng góp tài chính cho NATO cũng sẽ là chủ đề nóng. Các lãnh đạo NATO đã cam kết sẽ tăng chi tiêu quốc phòng lên mức 2% GDP vào năm 2024, tuy nhiên đây mới chỉ là mục tiêu chứ chưa phải là điều bắt buộc.
Ngoại trưởng Đức Sigmar Gabriel. Ảnh: EPA
Tại hội nghị, ông Tillerson đã trấn an các đồng minh rằng Mỹ sẽ tiếp tục tôn trọng các chính sách của NATO, không công nhận việc Nga sáp nhập bán đảo Crimea từ Ukraine cũng như tiếp tục triển khai quân đến Đông Âu như một biện pháp ngăn chặn Nga. Các đồng minh NATO rất lo ngại cách chính phủ Trump tiếp cận với Nga. Tổng thống Trump có nhiều lời tốt đẹp về Tổng thống Nga Vladimir Putin và muốn cải thiện quan hệ với Nga.
Ông Tillerson cũng nói rằng Mỹ muốn NATO tích cực hơn trong chống khủng bố, rằng Mỹ đang tính toán vai trò để NATO tham gia vào cuộc chiến này. Hiện NATO mới chỉ tham gia ở mức độ huấn luyện cho quân đội Iraq và cung cấp máy bay giám sát và cảnh báo AWACS hỗ trợ đánh IS.
NATO quyết định tổ chức sớm hội nghị vào ngày 31-3 để Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson có thể tham gia. Trước đó, ông Tillerson nói nếu tổ chức đúng lịch là một tuần nữa thì ông không thể dự vì phải ở Mỹ cùng tiếp Chủ tịch Tập Cận Bình với Tổng thống Donald Trump và sang Nga.
Các ngoại trưởng NATO tại hội nghị ngày 31-3 ở Brussels (Bỉ). Ảnh: AP
Nhiều nhà ngoại giao NATO xem việc ông Tillerson tham gia hội nghị là một thắng lợi, tuy nhiên tỏ ra không hài lòng vì ông Tillerson chỉ bỏ ra chưa tới năm tiếng đồng hồ ở Brussels và vội trở về Mỹ cả trước khi hội nghị kết thúc. Các ngoại trưởng Mỹ trước thường ở lại đến hết hội nghị và tham dự họp báo sau đó.
“Sang Nga trước khi gặp các thành viên liên minh là điều không hay” - một nhà ngoại giao cấp cao NATO nói trước khi hội nghị diễn ra.
