Hội chứng ruột kích thích có chữa khỏi được không?

Không ít người thường xuyên đau bụng, đầy hơi, rối loạn đi tiêu (lúc tiêu chảy, khi táo bón) nhưng khi đi khám, xét nghiệm và nội soi đều không phát hiện bất thường. Trong nhiều trường hợp, đây có thể là hội chứng ruột kích thích – một rối loạn tiêu hóa khá phổ biến, kéo dài và dễ tái phát.

Hội chứng ruột kích thích (Irritable Bowel Syndrome – IBS) là một rối loạn chức năng của đường ruột. Ở người mắc IBS, ruột không bị viêm, không loét và cũng không phải ung thư, nhưng lại trở nên nhạy cảm hơn bình thường.

Khi gặp các yếu tố như căng thẳng, ăn uống không phù hợp hoặc sinh hoạt thất thường, ruột có thể phản ứng quá mức, gây đau bụng và rối loạn đi tiêu.

IBS khá phổ biến, ước tính gặp ở 10–15% người trưởng thành, đặc biệt ở những người làm việc căng thẳng, ít vận động hoặc thường xuyên chịu áp lực.

Những triệu chứng thường gặp

• Người mắc IBS có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Đau bụng tái diễn, có thể âm ỉ hoặc quặn từng cơn, thường giảm sau khi đi tiêu.

• Rối loạn đi tiêu: tiêu chảy, táo bón hoặc xen kẽ cả hai.

• Đầy hơi, chướng bụng, ăn nhanh no, khó tiêu.

• Mệt mỏi, lo âu, ngủ không sâu.

Triệu chứng thường nặng hơn khi stress hoặc sau bữa ăn.

Vì sao lại mắc IBS?

IBS không có một nguyên nhân duy nhất mà thường do nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm:

• Rối loạn nhu động ruột, ruột co bóp quá nhanh hoặc quá chậm.

• Tăng nhạy cảm của ruột và hệ thần kinh ruột.

• Căng thẳng, stress tác động đến trục não – ruột.

• Mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.

• Một số trường hợp khởi phát sau nhiễm trùng tiêu hóa.

Do hệ tiêu hóa và tâm lý liên hệ chặt chẽ với nhau, nên stress thường là yếu tố kích hoạt khiến triệu chứng bùng phát.

IBS có nguy hiểm không?

IBS không nguy hiểm, không gây ung thư và không làm tổn thương ruột. Tuy nhiên, các triệu chứng kéo dài có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, công việc và chất lượng cuộc sống.

Người bệnh nên đi khám sớm để loại trừ các bệnh lý khác nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như:

• Sụt cân không rõ nguyên nhân

• Thiếu máu, mệt mỏi nhiều

• Đi tiêu ra máu hoặc phân đen

• Đau bụng về đêm làm thức giấc

• Triệu chứng xuất hiện lần đầu sau 50 tuổi

Điều trị và kiểm soát IBS

IBS là bệnh mạn tính nhưng có thể kiểm soát tốt nếu điều chỉnh lối sống và điều trị phù hợp:

Điều chỉnh sinh hoạt: Ăn uống đúng giờ, không bỏ bữa; hạn chế rượu bia, cà phê và thức ăn nhiều dầu mỡ; ngủ đủ giấc; duy trì tập thể dục đều đặn.

Chế độ ăn phù hợp: Một số người cải thiện khi áp dụng chế độ ăn ít FODMAP (giảm các loại đường khó hấp thu) và tránh các thực phẩm dễ gây đầy hơi theo cơ địa.

Dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ: Có thể gồm thuốc điều hòa nhu động ruột, giảm đau bụng, giảm đầy hơi hoặc men vi sinh tùy từng trường hợp.

Quản lý stress: Thư giãn, thiền, yoga hoặc các hoạt động giúp giảm căng thẳng cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh.

IBS tuy không nguy hiểm nhưng có thể kéo dài và tái phát nếu không được kiểm soát tốt. Khi được tư vấn đúng, tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống, người bệnh hoàn toàn có thể sinh hoạt và làm việc bình thường.

BS CKI NGUYỄN DUY THỊNH, Chuyên khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức