Tuyên bố của cựu Bộ trưởng Tài chính Zimbabwe Ignatius Chombo làm dấy lên những tranh cãi về tính hợp pháp của cuộc binh biến. Trong khi đó, quân đội nước này vẫn khẳng định sự việc đã được diễn ra “hợp pháp và hòa bình”, theo tờ The Guardian.
Vén màn bí mật
Ông Chombo và hai lãnh đạo trẻ khác của đảng cầm quyền ZANU-PF khẳng định đã bị quân đội “bắt cóc” trước khi được bàn giao lại cho cảnh sát Zimbabwe quản thúc tạm thời. Cả ba nhân vật này đều được cho là có quan hệ thân cận với cựu đệ nhất phu nhân Grace Mugabe.
Tại tòa án, ông Chombo cho biết cuộc đột kích của quân đội diễn ra vào sáng sớm 15-11. Những người đàn ông mang theo súng AK-47 bước vào phòng ngủ, chĩa súng vào hai vợ chồng ông và cả người giúp việc. Ông Chombo sau đó bị còng tay, bịt mắt và đưa ra khỏi nhà thông qua một cửa sổ bị đập vỡ. Vụ bắt giữ xảy ra “thần tốc”.
“Tôi bị những người mặc đồ quân đội có vũ trang giam giữ. Tôi không biết mình đã bị đưa đến đâu” - ông Chombo kể lại. Những người tham gia vụ bắt giữ đã cáo buộc ông Chombo không hoàn thành trách nhiệm của một quan chức chính phủ, với tư cách là một thành viên lãnh đạo của đảng cầm quyền, cựu bộ trưởng Tài chính Zimbabwe cho biết. Ông vẫn được gặp bác sĩ sau khi cho biết ông cần trợ giúp y tế.
Suốt thời gian bị giam, dù không bị đánh đập nhưng cựu bộ trưởng khẳng định ông đã bị thương nặng trong quá trình bị bắt giữ khỏi nhà. Ông bị bịt mắt trong suốt thời gian bị những người mặc quân phục quản thúc. Vài ngày sau, những thành viên tham gia vụ bắt cóc đưa ông về nhà và sau đó lập tức bàn giao ông cho cảnh sát.
Cựu Tổng thống Zimbabwe Robert Mugabe và phu nhân Grace Mugabe. Ảnh: REUTERS
Luật sư của ông Chombo là Lovemore Madhuku khẳng định thân chủ của mình đã bị các mật vụ có thể thuộc quân đội bắt cóc. Luật sư nhấn mạnh các quyền cá nhân của ông Chombo đã bị vi phạm trắng trợn vì ông không được đưa ra tòa trong thời gian 48 giờ kể từ khi bị bắt. Ngược lại, công tố viên Edmore Nyazamba tuyên bố việc cảnh sát quản thúc ông Chombo là hợp pháp và không có bằng chứng nào cho thấy “những người đàn ông có vũ trang” thuộc lực lượng quân đội.
Cựu bộ trưởng Tài chính Zimbabwe đang bị cáo buộc tội danh tham nhũng, trong khi hai lãnh đạo đảng ZANU-PF khác bị buộc tội phỉ báng quân đội. Cả ba cựu quan chức đang bị cảnh sát giam giữ.
Thỏa thuận triệu USD
Trong một diễn biến khác, tờ The Guardian dẫn lời một quan chức cấp cao ZANU-PF cho hay cựu Tổng thống Robert Mugabe và phu nhân sẽ nhận được một số tiền “khủng” lên đến hàng triệu USD. Số tiền này nằm trong thỏa thuận chấp nhận từ chức tổng thống của ông Mugabe hồi tuần trước. Số tiền chính xác mà hai vợ chồng ông Mugabe nhận được hiện vẫn chưa rõ, tuy nhiên con số này sẽ “không ít hơn 10 triệu USD”, theo hãng tin AP.
Vị quan chức trên cũng cho biết ông Mugabe ngoài việc được miễn trừ bị truy tố cũng được nhận một khoản “thanh toán tiền mặt 5 triệu USD” ngay lập tức sau khi từ chức. Số tiền còn lại sẽ được chi trả trong những tháng tiếp theo. Ngoài ra, cựu lãnh đạo 93 tuổi của Zimbabwe cũng sẽ được nhận lương hưu 150.000 USD/tháng cho đến cuối đời, trong khi phu nhân Grace cũng được nhận mức lương hưu bằng một nửa của chồng.
Ông Mugabe và bà Grace cũng sẽ được ở lại trong tư dinh ở thủ đô Harare. Chính phủ sẽ chi trả chi phí y tế, nhân viên phục vụ, nhân viên an ninh và chi phí đi lại nước ngoài của hai vợ chồng cựu tổng thống. Thỏa thuận từ chức của ông Mugabe cũng bao gồm việc giữ nguyên vẹn các tài sản kinh doanh của gia đình ông trên khắp thế giới, vị quan chức trên cho biết. Theo ông, khó khăn trong việc đưa ra danh sách các tài sản sẽ được đảm bảo là nguyên nhân khiến quá trình từ chức của ông Mugabe bị trì hoãn trước đó.
Tuy nhiên, thỏa thuận nhiều đặc quyền này đã bị một số nghị sĩ đối lập của Zimbabwe chỉ trích là hành động vi hiến. “Theo hiến pháp, ông Mugabe là tổng thống đã nghỉ hưu và không có quyền miễn truy tố với các sai phạm hình sự hoặc dân sự phạm phải trong khi nắm quyền. Họ có thể cho phép miễn trừ trong nội bộ ZANU-PF nhưng pháp luật không cho phép điều đó” - ông Douglas Mwonzora, Tổng Thư ký của Phong trào Cải tiến dân chủ, đảng đối lập chính tại Zimbabwe, khẳng định.
| Cựu Phó Tổng thống Zimbabwe Emmerson Mnangagwa hôm 24-11 đã tuyên thệ nhậm chức trước hàng chục ngàn người ở sân vận động thủ đô Harare. Tân tổng thống Zimbabwe hứa hẹn một thời đại mới cho đất nước, cam kết tôn trọng hiến pháp và sẽ tổ chức bầu cử vào tháng 8 tới một cách minh bạch. Ông Mnangagwa, trợ thủ đắc lực của ông Mugabe suốt nhiều thập niên, cũng kêu gọi người dân Zimbabwe không có bất kỳ hình thức “trả thù” nào đối với cựu lãnh đạo 93 tuổi. Ông cũng ca ngợi sự đóng góp to lớn của cựu Tổng thống Mugabe cho đất nước Zimbabwe suốt hàng chục năm qua. _________________________ “Chúng tôi không có bất kỳ thỏa thuận nào với ông Mugabe. Nếu có bất kỳ thỏa thuận nào về tiền bạc hoặc điều gì khác thì đó là hành động vi hiến” - ông Douglas Mwonzora, Tổng Thư ký của Phong trào Cải tiến dân chủ Zimbabwe, chỉ trích thỏa thuận với khoản tiền khổng lồ và những biệt đãi quyền lợi để ông Mugabe từ chức. |
