Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo kết luận về trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước và các tổ chức tín dụng trong việc thực hiện đề án tái cơ cấu và xử lý nợ xấu giai đoạn 2013 - 2017.
Thông báo kết luận chỉ ra rằng, việc xếp loại các NHTM cổ phần chưa được thực hiện, đặc biệt là chưa phân loại tổ chức tín dụng yếu kém với các ngân hàng Phương Nam (PNB), Việt Á (VAB) và Quốc Dân (NCB).
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra việc NHNN phê duyệt một số cơ chế xử lý, tái cơ cấu tổ chức tín dụng yếu kém, hợp nhất, sáp nhập còn hạn chế, khuyết điểm.
Như việc cho phép Sacombank trích lập dự phòng, phân bổ dự phòng rủi ro chưa chặt chẽ; phê duyệt cho SHB với khoản ủy thác đầu tư, góp vốn chưa đúng quy định; chấp thuận cho SHB chia cổ tức năm 2016 bằng cổ phiếu chưa đúng quy định.
Đáng chú ý, việc thực hiện phương án tái cơ cấu, sáp nhập, cơ cấu lại tổ chức tín dụng sau sáp nhập được NHNN phê duyệt còn hạn chế, vi phạm.
Một số tổ chức tín dụng chưa thực hiện đầy đủ các kiến nghị thanh tra như việc VietBank và Sacombank vượt hạn mức tăng trưởng tín dụng; SHB chưa thoái toàn bộ lãi dự thu; ABBank chưa thực hiện xong thoái vốn tại công ty con, công ty liên kết; kết quả cơ cấu lại Sacombank có nhiều bất cập...
Đối với việc thực hiện đề án 843, kết quả xử lý nợ xấu của một số ngân hàng chưa đánh giá đầy đủ, đúng thực trạng nợ xấu, chất lượng tín dụng và giải pháp.
Giai đoạn 2013-2017, NHNN báo cáo tỉ lệ nợ xấu có xu hướng giảm, ở mức dưới 3% nhưng thực chất nếu tính cả nợ xấu bán cho Công ty quản lý tài sản (VAMC) chưa xử lý vẫn trên 3%.
Kiểm tra phát hiện một số ngân hàng chưa chuyển nhóm nợ xấu như: SHB, Sacombank...
Việc cấp tín dụng với một số khách hàng tại các NHTM cổ phần có thiếu sót, vi phạm; có trường hợp chậm trả gốc, lãi nhưng tổ chức tín dụng chưa chuyển nợ quá hạn, nợ xấu. Có tình trạng tập trung tín dụng cho một khách hàng, một dự án nhưng thẩm định điều kiện vay vốn, giải ngân có thiếu sót, vi phạm.
Về xử lý nợ xấu tại VAMC, thông báo cho hay việc xử lý thông qua hình thức phát hành trái phiếu đặc biệt dù đạt một số kết quả nhất định nhưng vẫn tồn tại các hạn chế, thiếu sót. Cụ thể, có trường hợp mua nợ xấu dựa trên thông tin thiếu cơ sở pháp lý, chưa đảm bảo minh bạch.
Việc theo dõi thu hồi nợ xấu chưa sát, để cho ABBank thu nợ nhưng không nộp kịp thời vào tài khoản. Một số ngân hàng trích lập thiếu dự phòng như Ngân hàng Dầu khí Toàn cầu, Xây dựng, Hàng hải, Đông Á…
SeaBank chưa thoái hết lãi dự thu đối với khoản nợ xấu bán cho VAMC đến 31-7-2018 là 390 tỷ đồng. Ngoài ra, việc mua nợ có tình trạng tài sản đảm bảo chưa đáp ứng điều kiện, chưa được định giá.
Các đơn vị tư vấn thẩm định giá (Công ty CP Thẩm định giá BTC Value thẩm định giá khoản nợ của Công ty Hoàn Cầu Khánh Hòa, Công ty TNHH Hoàn Cầu Nha Trang tại Sacombank; công ty CP Đầu tư và Thẩm định giá Việt Nam thẩm định giá khoản nợ của Công ty CP Thuận Kiều tại VietinBank) vi phạm quy định thẩm định giá.
Kiến nghị kiểm điểm, xử lý trách nhiệm cá nhân có liên quan
Với các kết luận trên, cơ quan thanh tra kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo NHNN chấn chỉnh, khắc phục những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm. Tập trung vào hoàn thiện thể chế, chấn chỉnh quản lý, hoàn thiện đề án cơ cấu lại tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu trong giai đoạn tới.
VAMC rà soát vai trò trong tham gia xử lý nợ xấu, chấn chỉnh trong việc mua nợ bằng trái phiếu đặc biệt để thực hiện đúng quy định, rà soát các vi phạm phát hiện qua thanh tra để chấn chỉnh, khắc phục các tồn tại, khuyết điểm.
Các tổ chức tín dụng khắc phục tồn tại, khuyết điểm, vi phạm, xem xét xử lý trách nhiệm đơn vị, cá nhân thuộc thẩm quyền.
Về xử lý hành chính, Tổng Thanh tra Chính phủ yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu đối với Thống đốc NHNN về những thiếu sót, khuyết điểm của NHNN trong việc triển khai, thực hiện Đề án 254 và Đề án 843 giai đoạn 2012–2015 nêu tại kết luận thanh tra.
Kiểm điểm trách nhiệm các Phó Thống đốc NHNN có liên quan đến những thiếu sót, khuyết điểm tại kết luận.
