Đây là chia sẻ của TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đưa ra ở Diễn đàn Năng lượng Việt Nam 2016: Thách thức cho phát triển bền vững do Bộ Công Thương tổ chức ngày 25-8 tại Hà Nội.
Theo ông Thiên, có hai vấn đề cần lưu ý đến việc phát triển năng lượng của Việt Nam. Thứ nhất là vấn đề cơ cấu. Quá trình chuyển dịch cơ cấu của Việt Nam đã có nhưng rất chậm. Cụ thể, công nghiệp nặng về khai thác tài nguyên, gia công lắp ráp, định hướng công nghiệp phi công nghệ, không khuyến khích sản xuất nội địa.
TS Trần Đình Thiên cho rằng giá điện ở Việt Nam còn thấp chưa khuyến khích được sản xuất năng lượng. Ảnh: Moit
Thứ hai là cơ chế, ở Việt Nam hiện nay đang diễn ra tình trạng xung đột cung - cầu năng lượng. Giá điện ở Việt Nam đang thấp, chỉ khuyến khích người tiêu dùng nhưng không khuyến khích sản xuất năng lượng. Sau 55 năm Việt Nam vẫn chưa xây dựng xong "cơ sở công nghiệp hóa", nền tảng của nước công nghiệp phát triển hiện đại.
Từ đó, ông Thiên cho rằng ngành năng lượng cần đặt mục tiêu bao nhiêu năm sẽ thay đổi được cơ chế giá. Đặc biệt, cần thay đổi tư duy vượt lên để thay đổi đẳng cấp. Cùng với đó, cơ chế thị trường cần thay đổi cơ bản nhưng không gây xung đột xã hội bởi giá điện mang tính chính trị rất cao.
Ông Lê Tuấn Phong, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Năng lượng (Bộ Công Thương), cho biết Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức trong lĩnh vực năng lượng như nhu cầu năng lượng tăng trưởng cao gây áp lực lớn đến việc đảm bảo an ninh năng lượng; đồng thời cũng tạo sức ép lớn cho nền kinh tế Việt Nam về vốn đầu tư cho ngành năng lượng.
Ngoài ra, Việt Nam đang chuyển đổi từ một nước xuất khẩu năng lượng thành một nước nhập khẩu năng lượng; dự kiến Việt Nam sẽ nhập khẩu khoảng 17 triệu tấn than, chiếm 31% nhu cầu than cho phát triển điện vào năm 2020.
Vì vậy, ông Lê Tuấn Phong nhấn mạnh, Việt Nam cần nỗ lực thực hiện nhiều giải pháp để cải thiện việc hoạch định chiến lược phát triển ngành năng lượng, quy hoạch năng lượng, xây dựng năng lượng, tăng tỉ trọng các nguồn năng lượng sạch và năng lượng tái tạo và thúc đẩy các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Theo đó, quy hoạch phát triển điện lực quốc gia điều chỉnh giai đoạn 2011-2020 có xét đến năm 2030 đặt ra các mục tiêu ưu tiên phát triển nguồn năng lượng tái tạo cho sản xuất điện, tăng tỉ lệ điện năng sản xuất từ các nguồn năng lượng tái tạo đạt khoảng 7% năm 2020 và trên 10% năm 2030.
Đến năm 2020, hầu hết các hộ dân có điện, đến năm 2030 tiếp cận dịch vụ năng lượng hiện đại, bền vững, giá hợp lý. Tỉ lệ số hộ sử dụng thiết bị năng lượng mặt trời từ 4,3% năm 2015 lên 50% vào năm 2050.
