Trong cuộc sống, đôi khi vì lý do cá nhân khiến người lao động muốn nghỉ việc ngay lập tức. Tuy nhiên, việc "nghỉ ngang" (đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật) không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp mà còn mang lại những thiệt thòi rất lớn về tài chính và quyền lợi bảo hiểm cho chính người lao động.
Trao đổi với PV báo Pháp Luật TP.HCM, luật sư Hồ Bảo (Đoàn Luật sư TP.HCM) phân tích những bất lợi khi người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.
Phải tuân thủ thời hạn báo trước
Điều 35 Bộ luật Lao động quy định quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của người lao động. Theo đó, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động theo các thời hạn cụ thể.
Người lao động phải báo trước ít nhất 45 ngày nếu làm việc theo hợp đồng không xác định thời hạn. Đối với hợp đồng xác định thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng, thời gian báo trước ít nhất là 30 ngày. Với hợp đồng dưới 12 tháng, người lao động cần báo trước ít nhất 03 ngày làm việc. Riêng một số ngành, nghề đặc thù, thời hạn báo trước thực hiện theo quy định của Chính phủ.
Người lao động có quyền nghỉ việc không cần báo trước nếu không được bố trí đúng công việc, địa điểm hoặc không bảo đảm điều kiện làm việc như thỏa thuận. Các trường hợp khác bao gồm: không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng hạn; bị ngược đãi, đánh đập, cưỡng bức lao động hoặc bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc;...
Những thiệt thòi khi nghỉ việc trái luật
Căn cứ Điều 40 Bộ luật Lao động, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật sẽ không được hưởng trợ cấp thôi việc. Họ phải bồi thường cho người sử dụng lao động nửa tháng tiền lương cùng khoản tiền tương ứng với tiền lương trong những ngày không báo trước. Ngoài ra, người lao động phải hoàn trả chi phí đào tạo nếu có.
Theo Điều 38 Luật Việc làm 2025, người lao động nghỉ việc trái luật cũng sẽ mất quyền nhận trợ cấp thất nghiệp. Đây là một thiệt hại tài chính rất lớn.
Khoản 1 Điều 48 Bộ luật Lao động 2019 quy định trong 14 ngày làm việc, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan đến quyền lợi mỗi bên. Khi người lao động nghỉ ngang, các nghĩa vụ bồi thường sẽ phát sinh. Công ty có quyền yêu cầu người lao động hoàn thành xong nghĩa vụ tài chính mới tiến hành chốt sổ bảo hiểm và trả giấy tờ. Sự chậm trễ này ảnh hưởng trực tiếp đến việc bảo lưu hoặc cộng dồn thời gian đóng bảo hiểm sau này.
Như vậy, việc người lao động nghỉ ngang, không tuân thủ thời hạn báo trước và không thuộc trường hợp được quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước thì bị xem là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động sẽ không được hưởng các quyền lợi như đã nêu ở trên.
Do đó, thay vì nghỉ ngang, người lao động nên nộp đơn xin nghỉ việc và tuân thủ thời gian báo trước như đã phân tích ở trên để được chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp và hưởng chế độ theo quy định.
