Điều gì đã gây nên cơn động đất kinh hoàng tại Nepal?
Ánh Ngọc
(PLO) -Gần trưa ngày 25-4, tại Nepal, một mảng kiến tạo nằm sâu dưới bề mặt Trái Đất hơn 14km đã dịch chuyển, gây ra một cơn địa chấn có sức công phá như vụ nổ của hơn 20 quả bom nhiệt hạch quét qua thung lũng Katmandu.
Theo các nhà nghiên cứu địa chất, các cơn địa chấn tại khu vực xảy ra theo chu kì. Lần cuối cùng động đất xảy xa với cường độ mạnh như vậy tại Nepal là cách đây 81 năm, vào năm 1934.
Theo một báo cáo từ Hiệp hội nghiên cứu Công nghệ về Động đất của Nepal, hồ sơ lưu lại từ năm1255 cho thấy khu vực này sẽ trải qua một trận động đất mạnh cấp 8 sau mỗi 75 năm.
Nguyên nhân là do sự dịch chuyển thường xuyên tại khu vực đứt gãy chạy dọc biên giới phía Nam của Nepal, nơi tiểu lục địa Ấn Độ va chạm với mảng kiến tạo Á Âu từ 40-50 triệu năm về trước.
Lung S. Chan, một nhà địa vật lý tại Đại học Hồng Kông cho biết: “Sự va chạm giữa chúng là một ví dụ tiêu biểu cho hoạt động địa chất”. Mảng Ấn Độ đang dịch chuyển theo hướng Bắc về phía lục địa châu Á với tốc độ khoảng 5cm mỗi năm. Theo giáo sư Chan, về mặt địa chất, tốc độ này là rất nhanh.
Vụ động đất kinh hoàng 7.9 độ Richter đã làm hàng ngàn người thiệt mạng
Giáo sư Chan cho biết, khi các mảng kiến tạo va chạm vào nhau, sự ma sát tạo ra áp lực và năng lượng ngày càng tăng cho đến khi lớp vỏ Trái Đất bị vỡ. Theo ông Hongfeng Yang – chuyên gia về động đất tại trường Đại học Trung Quốc ở Hong Kong, trong trường hợp vụ động đất hôm thứ Bảy tại Nepal, các mảng kiến tạo đã dịch chuyển về phía trước khoảng 2 mét.
Theo Cơ quan khảo sát địa chất Hoa Kỳ, trận động đất tại Nepal cũng khá nông. Những trận động đất ở dạng này gây ra nhiều thiệt hại và nhiều dư chấn hơn so với những trận động đất xảy ra sâu dưới bề mặt Trái Đất.
Sau một trận động đất, các mảng kiến tạo tiếp tục di chuyển và chu kì mới lại bắt đầu. Giáo sư Chan giải thích: “Động đất khiến năng lượng phân tán, cũng giống như khi ta mở nắp một ấm nước sôi. Nhưng nó lại tiếp tục tích tụ năng lượng sau khi nắp lại”.
Theo hãng tin Wall Street Journal, Nepal nằm ở khu vực rất dễ bị động đất tàn phá, không chỉ vì có một bộ phận lớn bị ảnh hưởng bởi các va chạm của mảng kiến tạo, mà còn bởi đất nước này nằm trên các vết đứt gãy. Các đứt gãy thông thường tạo ra các khoảng trống khi mặt đất bị nứt và tách ra. Nepal nằm trên một đứt gãy nghịch – nơi một mảng kiến tạo sẽ tự đẩy lên trên một mảng kiến tạo khác.
Những nỗ lực tìm kiếm cứu hộ tại Nepal vẫn đang tiếp diễn
Kết quả dễ nhận thấy nhất của việc này là dãy núi Himalaya. Vết đứt gãy chạy dọc 1400 dặm, và các va chạm liên tục của mảng Ấn Độ và mảng Á Âu đã dẫn tới việc độ cao của các đỉnh núi tăng lên khoảng 1cm mỗi năm.
Mặc dù các vụ động đất nghiêm trọng ở Nepal diễn ra gần như theo quy luật, nhưng việc dự đoán khi nào nó xảy ra vẫn rất khó khăn. Giáo sư Yang cho biết, các ghi chép trong lịch sử và các phép đo hiện đại về sự dịch chuyển của các mảng kiến tạo cho thấy nếu áp lực tại khu vực “gần như đồng nhất”, một trận động đất nghiêm trọng được dự đoán sẽ xảy ra theo chu kì 4-5 thập kỷ một lần.
Theo các chuyên gia, sự phức tạp của các lực tác động lên các vết nứt gãy khiến các nhà khoa học không thể dự đoán chính xác số lượng động đất trung bình mà một khu vực sẽ phải trải qua trong một thế kỷ.
Tuy nhiên, những trận động đất ở Nepal dễ dự đoán hơn cả, do sự dịch chuyển thường xuyên của các mảng kiến tạo. Các nhà khoa học không chắc chắn về nguyên nhân của việc này.
Các mảng kiến tạo của Trái Đất đang không ngừng chuyển động. Một số vết nứt gãy được tạo ra do áp lực từ các dạng khác nhau của động đất. Giáo sư Chan cho biết: “ Một số khu vực, giống như Nepal, giải phóng năng lượng bằng một trận động đất mạnh, phạm vi rộng lớn, chỉ xảy ra một lần trong một khoảng thời gian dài. Tất cả những khu vực này có bản chất khác nhau mà các nhà địa chất chưa thực sự giải thích hết”.
(PLO)- Hành trình 36 năm khép lại nhưng những dấu ấn mà báo Pháp Luật TP.HCM để lại trong lòng giới chuyên gia và bạn đọc sẽ còn tiếp nối bằng những giá trị tốt đẹp đã được bền bỉ vun đắp qua nhiều thế hệ.
(PLO)- Theo TS.LS Phan Trung Hoài, TS.LS Phan Đăng Thanh, nhà báo Lê Thọ Bình, luật sư Nguyễn Minh Tâm và những người góp sức xây dựng báo Pháp Luật TP.HCM qua nhiều thời kỳ thì các bài viết chính luận, ký sự pháp đình, phân tích pháp lý của báo đã để lại nhiều dấu ấn trong lòng bạn đọc.
(PLO)- Sau 50 năm mang tên Bác, TP.HCM không chỉ ghi dấu bằng tốc độ đô thị hóa và tăng trưởng kinh tế, mà còn từng bước hoàn thiện hệ thống chăm lo người dân. Từ giáo dục, y tế đến an sinh xã hội, thành phố đang mở rộng các chính sách và mô hình phục vụ, hướng tới nâng cao chất lượng sống và mức độ thụ hưởng của nhân dân.
(PLO)- Khi số lượng hộ gia đình lắp điều hòa không khí ở Pháp vẫn ở mức thấp, câu hỏi về việc có nên lắp thiết bị này để làm mát giữa đợt nóng lịch sử đang được tranh luận gay gắt.
(PLO)- Nhiều khu vực trên toàn cầu ghi nhận nhiệt độ cao kỷ lục và dự báo tiếp tục tăng trong những năm tới, cho thấy khí hậu cực đoan đang trở thành trạng thái ngày càng phổ biến.
(PLO)- Tình hình Trung Đông tiếp tục nóng; Iran nói không cho phép Pháp và Oman rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz; Israel sẵn sàng nối lại chiến sự với Iran nếu Mỹ nói đàm phán thất bại.
(PLO)- Số người thiệt mạng do trận động đất mạnh ở Venezuela vào tuần trước đã lên đến 1.719, hơn 5.000 người bị thương, trong khi dư chấn động đất vẫn xuất hiện trong ngày 29-6.
(PLO)- Vượt qua những phép thử quân sự trên thực địa, dư địa ngoại giao giữa Mỹ với Iran và giữa Nga với Ukraine trong năm 2026 vẫn duy trì những tín hiệu lạc quan cho một giải pháp hòa bình toàn diện.
(PLO)- Chiến sự Nga-Ukraine nóng với tin Ukraine đánh hàng loạt mục tiêu Nga; Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói Nga đã hoãn giành Donetsk tới 15 lần; Nga hạ hơn 1.500 lính Ukraine.
(PLO)- Hành trình 36 năm của tờ báo cũng chính là hành trình phụng sự bạn đọc không ngơi nghỉ. Và với riêng tôi, 25 năm thanh xuân tại đây là một món quà vô giá.
(PLO)- Ông Trump nói Iran đề nghị cuộc gặp với Mỹ; Hezbollah cáo buộc Israel vi phạm thỏa thuận ngừng bắn; Giá dầu đã tăng sau khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran bùng phát trở lại.
(PLO)- Phía Pakistan cho biết đã tiến hành một chiến dịch trên bộ và các cuộc không kích dọc biên giới với Afghanistan làm 29 người thiệt mạng, trong khi chính quyền Taliban ở Afghanistan cho biết số người thiệt mạng là 36.
(PLO)- Số người chết do động đất ở Venezuela đã lên đến 1.450, trong khi số người bị thương hiện là 3.150, 12.721 người phải sơ tán và 774 tòa nhà bị sập.
(PLO)- Các chuyên gia cho rằng siêu El Niño có thể ảnh hưởng đến các cây trồng nông nghiệp chủ lực của Đông Nam Á như lúa, cọ dầu, dẫn đến giá lương thực tăng.
(PLO)- Chiến sự Nga - Ukraine tiếp tục xuất hiện diễn biến mới; Nga, Ukraine nói về thượng đỉnh Trump-Putin ở Alaska; Ukraine tấn công các nhà máy lọc dầu tại Nga.
(PLO)- Phát biểu tại đại hội đảng Nước Nga Thống nhất trước cuộc bầu cử quốc hội, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng Moscow đang tiếp tục thúc đẩy các kế hoạch chiến lược, bất chấp những nỗ lực cản trở của các thế lực xấu.
(PLO)- Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng các cuộc tấn công của Ukraine vào lãnh thổ Nga sẽ không cản bước tiến của lực lượng Nga trên chiến trường.
(PLO)- Mỹ, Iran đưa ra tuyên bố trái ngược về đàm phán; một công dân Qatar thiệt mạng do trúng mảnh đạn trong giao tranh khu vực; Israel tuyên bố phá hủy cơ sở hạ tầng của Hezbollah tại Lebanon.
(PLO)- Sự gián đoạn nguồn cung dầu ở mức lớn nhất trong lịch sử hiện đại do chiến sự Trung Đông có thể làm giảm nhu cầu dầu mỏ trong tương lai, do các nước dần thích nghi với hiện trạng thiếu nguồn cung và tìm các biện pháp năng lượng thay thế.
(PLO)- Một máy bay Pilatus PC-6/B2-H4 Turbo Porter chở nhóm học viên nhảy dù rơi chưa rõ nguyên nhân tại vùng đông bắc nước Pháp, toàn bộ 11 người trên máy bay thiệt mạng.
