Hãng thông tấn nhà nước Philippines PNA dẫn lời ông Jose Manuel Romualdez - Đại sứ Philippines tại Mỹ - ngày 20-4 cho rằng chính phủ Mỹ "rõ ràng đang chờ đợi" một lời kêu gọi hỗ trợ từ Manila trong việc “loại bỏ tàu thuyền nước ngoài hiện diện trái phép” trong vùng biển Đông mà ông gọi là “vùng đặc quyền kinh tế (EEZ)” của nước này.
Phát biểu trong một cuộc họp với ông Harry Roque - người phát ngôn của Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte, ông Romualdez hôm 20-4 cho biết: "Chúng tôi đã làm việc suốt ngày đêm, có thể nói, liên quan khả năng hoạt động hàng hải hay đảm bảo sự tự do trên biển và Quy tắc ứng xử mà chúng tôi đang thúc đẩy".
Các tàu Trung Quốc hiện diện trái phép tại đá Ba Đầu (thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam). Ảnh: AP
"Đồng thời, Mỹ rõ ràng đang đợi chúng tôi gọi điện cho họ nếu chúng tôi cần sự hỗ trợ của họ trong việc loại bỏ hoặc yêu cầu các tàu đang hiện diện trong khu vực trách nhiệm hoặc vùng kinh tế của chúng tôi" - ông Romualdez cho biết.
Vị đặc phái viên đưa ra phát ngôn trên khi được hỏi liệu có bất kỳ cam kết nào từ phía Washington trong việc “đảm bảo Biển Tây Philippines” (cách Philippines gọi phía đông Biển Đông) hay không.
Ông Romualdez cho biết Lầu Năm Góc và Lực lượng Vũ trang Philippines đang liên lạc về vấn đề này.
"(Bộ trưởng Quốc phòng) Delfin Lorenzana gần đây đã có cuộc điện đàm với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin. Cả hai rõ ràng đang làm việc cùng nhau và Mỹ mới đây đã điều tàu sân bay USS Theodore Roosevelt đến Biển Đông và triển khai hoạt động tại khu vực này" - ông Romualdez cho biết.
Chính phủ Philippines, thông qua Bộ Ngoại giao, trước đó đã gửi một loạt công hàm ngoại giao đến Trung Quốc phản đối sự hiện diện liên tục của các tàu nước này tại khu vực đá Ba Đầu (thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam).
Trong bài phát biểu trước công chúng hôm 19-4, Tổng thống Duterte cảnh báo Trung Quốc rằng ông sẽ cử “tàu quân sự” đến Biển Đông nếu Bắc Kinh bắt đầu khoan dầu ở khu vực mà Manila có yêu sách chủ quyền.
Ông Duterte nói rằng hiện tại, ông "không quan tâm nhiều tới việc đánh bắt cá" và cho rằng tranh chấp về nghề cá không phải vấn đề đủ lớn để tranh cãi với Trung Quốc.
Tuy nhiên, ông Duterte cho biết Manila "chắc chắn" sẽ điều "tàu vỏ xám" - tức tàu quân sự được ngụy trang - đến Biển Đông nếu như Trung Quốc tìm kiếm dầu mỏ, niken, đá quý... ở Biển Đông.
"Khi chúng tôi bắt đầu khai thác, khi chúng tôi bắt đầu lấy được thứ gì đó - bất kể là gì - từ lòng Biển Đông, tới thời điểm đó tôi sẽ gửi các tàu vỏ xám của mình đến để khẳng định yêu sách (chủ quyền)" - ông Duterte tuyên bố.
Theo Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia Biển Tây Philippines, Philippines đánh giá cao những tuyên bố ủng hộ từ các đối tác quốc tế, những quốc gia cùng tuân thủ trật tự dựa trên quy tắc phù hợp với luật pháp quốc tế.
