Căng thẳng ở Biển Đông tiếp tục gia tăng liên quan vụ hơn 200 tàu Trung Quốc bị phát hiện neo đậu trái phép tại khu vực đá Ba Đầu (nằm ở phía đông bắc của cụm đảo Sinh Tồn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam). Động thái làm dấy lên lo ngại rằng Bắc Kinh đang tăng cường nỗ lực để kiểm soát vùng biển tranh chấp này ở Biển Đông.
Tờ South China Morning Post ngày 27-3 dẫn lời ông Collin Koh - chuyên gia tại Trường nghiên cứu quốc tế S. Rajaratnam, Singapore (RSIS) - nghi ngờ các tàu của Trung Quốc không chỉ là "tàu đánh cá" và cho rằng động thái trưeen khai này là “một phép thử đối với Manila”.
Hình ảnh vệ tinh chụp các tàu Trung Quốc tại khu vực Đá Ba Đầu hôm 23-3. Ảnh: MAXAR TECHNOLOGIES
“Hiện tại, khả năng huy động sức mạnh lực lượng dân quân biển của Trung Quốc vẫn là một ẩn số, đặc biệt là khả năng đánh cá và chiến đấu của lực lượng này. Các ngư dân Trung Quốc được kỳ vọng, ngay cả khi tiến hành công việc đánh bắt thủy sản thông thường, sẽ thực hiện nghĩa vụ yêu nước của họ như những người lính biển” - ông Koh nhận định.
“Có khả năng các tàu này được triển khai nhằm kiểm tra quyết tâm và hành động của Philippines, và nói chung của cả người Mỹ. Liệu người Philippines có hành động không, và sẽ dẫn đến hậu quả gì?” - ông Koh cho biết.
Theo South China Morning Post, Trung Quốc những năm gần đây bị cáo buộc quân sự hóa khu vực và đặt ra mối đe dọa đối với các bên có tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông, khi xây dựng trái phép các đảo nhân tạo, cũng như triển khai các tàu đánh cá, lực lượng hải cảnh và tàu quân sự tại khu vực.
“Có một tiền đồn giả định trên đá Ba Đầu sẽ mang lại lợi thế về mặt tăng cường năng lực kiểm soát” - ông Koh bày tỏ lo ngại. Ông lưu ý khoảng cách đáng kể giữa đá Chữ Thập và đá Vành Khăn (cả hai đều thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam), nơi Bắc Kinh đã chiếm đóng và xây dựng trái phép các “tiền đồn quân sự”.
Chuyên gia này lý giải rằng: “Một tiền đồn bổ sung giữa hai thực thể trên - khoảng giữa chừng - có thể hữu ích. Nếu nó được đặt ở vị trí gần đá Vành Khăn hơn và gần bãi Cỏ Rong (thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam) vốn giàu nguồn năng lượng, thì động cơ dựa trên nguồn tài nguyên sẽ rõ ràng hơn".
Trước đó, Lực lượng đặc nhiệm quốc gia Biển Tây Philippines (Biển Tây Philippines là cách Philippines gọi Biển Đông) ngày 20-3 cho biết đã phát hiện khoảng 220 tàu Trung Quốc, được cho là do lực lượng dân quân biển nước này điều khiển, đã neo đậu thành hàng tại đá Ba Đầu từ ngày 7-3.
Philippines đã cảnh báo về việc triển khai thêm tàu hải quân để đối phó động thái “quân sự hóa khu vực” của các tàu Trung Quốc, bị Manila nghi ngờ là do lực lượng dân quân biển điều khiển.
Bắc Kinh khẳng định các tàu này chỉ là “tàu cá” đang “tránh gió vì biển động” tại khu vực.
Đến nay, Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Nhật, Úc, Canada đã đưa ra phản ứng trước sự hiện diện của hàng trăm tàu Trung Quốc tại đá Ba Đầu.
Sau khi phát hiện hàng trăm tàu Trung Quốc xuất hiện ở đá Ba Đầu, thuộc cụm Sinh Tồn ở quần đảo Trường Sa, thuộc chủ quyền của Việt Nam, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng ngày 25-3 khẳng định Trung Quốc đã vi phạm chủ quyền Việt Nam, đồng thời yêu cầu Trung Quốc chấm dứt việc vi phạm này.
Yêu sách về quyền lịch sử của Trung Quốc tại Biển Đông, hay còn gọi là “đường lưỡi bò” đã bị Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở The Hague (Hà Lan) bác bỏ vào năm 2016.
Trong tuyên bố, Tòa cho biết cái gọi là "đường chín đoạn" của Trung Quốc là không có cơ sở pháp lý, đồng thời Trung Quốc "không có quyền lịch sử" tại Biển Đông. Tuy nhiên, Trung Quốc đến nay luôn phủ nhận và không tuân thủ theo phán quyết.
