Trang tin Rappler đưa tin khối liên minh Makabayan tại Hạ viện Philippines ngày 24-3 đã đệ trình một nghị quyết kêu gọi mở cuộc điều tra về sự hiện diện của các tàu Trung Quốc tại Đá Ba Đầu (nằm ở phía đông bắc của cụm đảo Sinh Tồn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam).
Động thái trên được đưa ra trong bối cảnh các nghị sĩ Philippines lo ngại sự hiện diện của các tàu Trung Quốc có thể dẫn đến “một mức độ gây hấn khác” của Bắc Kinh tại Biển Đông.
Tàu tuần duyên Philippines (trước) và tàu hải cảnh Trung Quốc. Ảnh: RAPPLER
Rappler trích dẫn nghị quyết cho biết “Nghị quyết kêu gọi Hạ viện, thông qua Ủy ban Quốc phòng và An ninh, lên án và tiến hành một cuộc điều tra về sự hiện diện của hơn 200 tàu thuyền Trung Quốc” tại khu vực Đá Ba Đầu.
Các nghị sĩ lưu ý rằng ngay cả sau chiến thắng lịch sử của Philippines trước Trung Quốc tại Tòa trọng tài thường trực La Haye, vốn bác bỏ các yêu sách bành trướng của Trung Quốc ở Biển Đông hồi tháng 7-2016, chính quyền Tổng thống Duterte vẫn tiếp tục “lập trường thụ động trong vấn đề này".
"Sự thất bại của chính quyền ông Duterte trong việc bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước đã dẫn đến việc nhiều ngư dân Philippines mất kế sinh nhai. Trước sự quấy rối liên tục của lực lượng hải cảnh Trung Quốc và việc Trung Quốc triển khai lực lượng dân quân biển, người dân Philippines đã bị tước đi nguồn tài nguyên thiên nhiên trong lãnh thổ của mình" - nghị quyết nêu rõ.
Theo Rappler, đây là lời kêu gọi chính thức đầu tiên được đưa ra tại Quốc hội Philippines nhằm điều tra vấn đề này sau khi Lực lượng đặc nhiệm quốc gia Biển Tây Philippines (cách Philippines gọi Biển Đông) hôm 20-3 cho biết đã nhận được báo cáo xác minh từ Cảnh sát biển Philippines rằng khoảng 220 tàu cá Trung Quốc đã neo đậu thành hàng tại Đá Ba Đầu vào ngày 7-3.
Các tàu của Trung Quốc bị nghi ngờ là do lực lượng dân quân biển điều khiển.
Phía Trung Quốc ngày 22-3 đã phủ nhận cáo buộc trên, cho biết những con tàu của nước này đang “trú ẩn vì biển động”, đồng thời chỉ trích Mỹ vì đã "châm ngòi và kích động đối đầu trong khu vực".
“Gần đây, do điều kiện biển động, một số tàu đánh cá của Trung Quốc đã vào tránh gió gần Đá Ba Đầu. Tôi nghĩ đó là điều hết sức bình thường và hy vọng các bên có thể nhìn nhận hợp tình hợp lý” - người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh hôm 22-3 cho biết.
Rappler dẫn lời Thượng nghị sĩ Risa Hontiveros nói rằng Trung Quốc đang "chọc tức" Philippines bằng cách "nói dối" về sự hiện diện quân sự của họ tại khu vực tranh chấp này.
Rappler cũng dẫn lời một vị thẩm phán cấp cao đã về hưu tại Tòa án Tối cao Philippines cảnh báo rằng Trung Quốc đang sử dụng chiến lược tương tự như đã từng sử dụng trong việc chiếm đóng trái phép đá Vành Khăn (thuộc quần đảo Trường Sa, thuộc chủ quyền Việt Nam) vào năm 1995 - ban đầu nhấn mạnh rằng họ chỉ xây dựng một nơi trú ẩn của ngư dân ở rạn san hô này.
Bắc Kinh hiện đã xây dựng trái phép đường băng và hệ thống tên lửa, cùng các cấu trúc khác tại Đá Vành Khăn.
Các nghị sĩ Philippines cũng nêu bật mối lo ngại này trong nghị quyết, cho biết: "Có lo ngại rằng Trung Quốc sẽ tăng cường quấy rối và vi phạm nhân quyền đối với người dân Philippines, cũng như tiếp tục tước đoạt các quyền của họ đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên tại khu vực này".
Bộ Ngoại giao Philippines hôm 22-3 đã gửi công hàm tới Trung Quốc phản đối sự hiện diện của các tàu nước này tại Đá Ba Đầu.
