Tờ The Straits Times cho biết Mỹ ngày 23-3 đã bày tỏ quan ngại về sự hiện diện của hơn 200 tàu cá Trung Quốc tại một khu vực tranh chấp ở Biển Đông, cáo buộc Bắc Kinh sử dụng "lực lượng dân quân biển để đe dọa và khiêu khích các quốc gia khác".
Đại sứ quán Mỹ tại Philippines hôm 23-3 cho biết các tàu thuyền của Trung Quốc "đã neo đậu ở khu vực này trong nhiều tháng với số lượng ngày càng tăng, bất kể thời tiết như thế nào".
Mỹ lên tiếng vụ 220 tàu dân quân Trung Quốc. Ảnh: AFP
"Chúng tôi sẽ sát cánh cùng Philippines, đồng minh hiệp ước lâu đời nhất của chúng tôi ở châu Á" - đại sứ quán Mỹ tại Philippines cho biết.
Đây là phản ứng của Mỹ trước thông tin của Philippines về sự hiện diện tập trung của 220 tàu Trung Quốc, được cho là do lực lượng dân quân biển nước này điều khiển, vào ngày 7-3 tại Đá Ba Đầu (tiếng Anh là Whitsun Reef, nằm ở phía đông bắc của cụm đảo Sinh Tồn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam).
Trước đó, Trung Quốc nói rằng các tàu của nước này đang “trú ẩn tránh gió” gần Đá Ba Đầu.
Phát biểu tại cuộc họp báo hôm 22-3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh cho biết: “Gần đây, do điều kiện biển động, một số tàu đánh cá của Trung Quốc đã vào tránh gió gần Đá Ba Đầu. Tôi nghĩ đó là điều hết sức bình thường và hy vọng các bên có thể nhìn nhận hợp tình hợp lý”.
Manila hôm 21-3 đã gửi công hàm ngoại giao đến Trung Quốc để phản đối và kêu gọi các tàu của Bắc Kinh ngay lập tức rời khỏi khu vực.
Vụ việc trên xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục gia tăng, trong khi Philippines dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterte xây dựng quan hệ hữu nghị với Bắc Kinh, đồng thời duy trì quan hệ đồng minh với Washington.
The Straits Times dẫn lời ông Harry Roque - phát ngôn viên của tổng thống -hôm 23-3 cho biết ông Duterte sẽ thảo luận vụ việc này với đặc phái viên của Trung Quốc tại Manila, đồng thời nhắc lại rằng “hai quốc gia có thể nói chuyện với nhau như những người bạn”.
Hơn 180 tàu Trung Quốc vẫn đang ở gần khu vực Đá Ba Đầu, quân đội Philippines cho biết sau khi tuần tra tại khu vực hôm 22-3.
Các đội tàu đánh cá của Trung Quốc từ lâu đã bị nghi ngờ được sử dụng như lực lượng dân quân biển, cũng như được cho là tuân theo chỉ đạo của chính quyền Bắc Kinh để hỗ trợ lực lượng tuần duyên và hải quân trong việc khẳng định các yêu sách chủ quyền phi lý của nước này.
Yêu sách về quyền lịch sử của Trung Quốc tại Biển Đông, hay còn gọi là “đường lưỡi bò” đã bị Tòa Trọng tài Thường trực (PCA) ở The Hague (Hà Lan) bác bỏ vào năm 2016.
Trong tuyên bố, Tòa cho biết "đường chín đoạn" của Trung Quốc là không có cơ sở pháp lý, đồng thời Trung Quốc "không có quyền lịch sử" tại Biển Đông. Tuy nhiên, Trung Quốc đến nay luôn phủ nhận và không tuân thủ theo phán quyết.
