Vụ việc xảy ra ngay trong ngày 18-10, một ngày sau khi Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe gửi đồ lễ đến đền Yasukuni, thờ những chiến binh từng phục vụ trong thế chiến thứ 2, khiến Trung Quốc nổi giận.
Lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản cho hay, 3 tàu tuần tra của Trung Quốc đã tiến vào lãnh hải 12 hải lý của một hòn đảo thuộc quần đảo Senkaku vào lúc 10 giờ sáng (khoảng 8 giờ sáng giờ Việt Nam). 3 tàu này sau đó đã nhanh chóng rời khỏi khu vực.
Quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc đã bị đóng băng trầm trọng trong hai năm trở lại đây do những bất đồng trong tranh chấp chủ quyền quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Bắc Kinh còn cáo buộc Nhật Bản “bẻ cong” lịch sử của mình, đặc biệt là những gì liên quan đến chiến tranh thế giới thứ II.
Tàu tuần tra của lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản so kè với tàu hải giám của Trung Quốc trên vùng biển Senkaku (Ảnh: Channel News Asia)
Tính hình căng thẳng trở lại khi một nhóm 110 nghị sĩ Nhật Bản từ nhiều đảng phái khác nhau đã đến đền Yasukuni và tỏ lòng tôn kính với những binh sĩ đã tử trận để đánh dấu sự bắt đầu của lễ hội mùa thu kéo dài 4 ngày từ 17-10 đến 20-10. Ngôi đền cũng thờ phụng nhiều người đã bị tuyên án là tội phạm chiến tranh thế chiến thứ 2.
Trong khi đó, Trung Quốc và Hàn Quốc xem đền Yasukuni là biểu tượng quá khứ của chủ nghĩa quân phiệt Nhật Bản và luôn phản đối mạnh mẽ mối khi các thành viên chính phủ Nhật Bản đến thăm đền. Ngày 18-10, thêm một thành viên trong nội các của ông Abe, Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông, Sanae Takaichi cũng đã viếng thăm đền Yasukuni.
Thủ tướng Abe cũng đã gửi đến đền Yasukuni một chậu cây làm lễ vật. Nhiều khả năng ông Abe sẽ không đến thăm đền Yasukuni sau khi về nước từ một hội nghị thượng đỉnh Á - Âu ở Ý.
Chậu cây của ông Abe được gửi đến đền chỉ vài giờ sau khi ông bắt tay với Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường bên lề hội nghị thượng đỉnh Á – Âu ở thành phố Milan, Ý. Cái bắt tay của hai nhà lãnh đạo được xem là dấu hiệu mới nhất cho hi vọng về một sự “tan băng” trong quan hệ giữa hai nước. Tokyo cũng đã thông báo về một cuộc gặp cấp cao với ông Tập Cận Bình vào tháng tới.
Hồi tháng 12 năm ngoái, chuyến thăm của ông Abe tới đền Yasukuni đã khiến Trung Quốc và Hàn Quốc nổi giận, cho đó là một sự xúc phạm đến những nạn nhân của tội ác mà Tokyo gây ra trong chiến tranh thế giới thứ II.
