Hạ viện Mỹ dự định bỏ phiếu bắt đầu tranh luận vào hôm qua nhưng phải hoãn lại sau khi một số thành viên Cộng Hoà yêu cầu Tổng thống Obama cung cấp thêm thông tin về thoả thuận hạt nhân Iran.
Tuy nhiên, những cuộc biểu tình nhiều tuần qua của các hạ nghị sỹ Cộng Hoà lại dẫn đến tình trạng lục đục nội bộ, mang lại thế thượng phong cho Tổng thống Obama trong khi các nhà làm luật lại tranh cãi gay gắt.
Tình trạng lục đục nội bộ trong đảng Cộng Hoà diễn ra giữa các lãnh đạo đảng và các thành viên bảo thủ nhất trong đảng. Một số thành viên bảo thủ còn đòi thay thế người phát ngôn của đảng Cộng Hoà ở Hạ viện là ông John Boehner do ông sẵn sàng thoả hiệp với đảng Dân Chủ.
Cuộc tranh cãi nổ ra sau tuyên bố phe ủng hộ thoả thuận đã giành được 42 phiếu ở Thượng viện giúp ngăn cản nghị quyết phản đối thoả thuận vào thứ Ba (8-9).
Các lãnh đạo Cộng Hoà ở Hạ viện đã phát triển kế hoạch “ba lá phiếu” liên quan đến thoả thuận hạt nhân Iran. Không có lá phiếu nào ảnh hưởng ngay lập tức đến thoả thuận này dù các thượng nghị sỹ Cộng Hoà bày tỏ sự kiên trì với việc phản đối thỏa thuận.
Thỏa thuận hạt nhân Iran tiếp tục hâm nóng chính trường Mỹ sau kỳ nghỉ hè. (Nguồn: NPR).
Đạo luật Xem xét Thoả thuận hạt nhân Iran mà Tổng thống Obama ký hồi tháng 5-2015 cho Quốc Hội Mỹ 60 ngày, kết thúc vào 17-9, để bỏ phiếu về thoả thuận hạt nhân giữa 6 cường quốc, trong đó có Mỹ, và Iran.
Theo đạo luật này, nếu nghị quyết phản đối được thông qua, thoả thuận hạt nhân Iran sẽ không được thực hiện, đồng thời loại bỏ luôn quyền phủ quyết của ông Obama về áp đặt lệnh trừng phạt lên Iran.
Nếu thông qua nghị quyết, quyền phủ quyết của ông Obama sẽ không bị ảnh hưởng.
Phe Cộng Hoà phản đối do hạ nghị sỹ Peter Roskam dẫn đầu tuyên bố chính quyền Obama đã không cung cấp những thông tin cần thiết về thoả thuận hạt nhân Iran, trong đó có thông tin thoả thuận này bao gồm các thoả thuận bên lề bí mật về quá trình thanh sát hạt nhân ở Iran.
Hạ nghị sỹ Roskam phát biểu trước báo giới rằng “Tổng thống đã không tuân thủ luật. Thoả thuận hạt nhân này sẽ không được thực hiện nếu ông ta không cung cấp những thông tin theo luật định”.
Nhà Trắng đã bác bỏ yêu cầu của phe Cộng Hoà phản đối. Phát ngôn viên Nhà Trắng Eric Schultz nói “Dù Quốc Hội không bỏ phiếu thì thoả thuận hạt nhân Iran vẫn được thực hiện. Đơn giản vậy thôi”.
Một số thành viên Cộng Hoà cho hay họ sẽ kiện chính quyền Obama với lý do Nhà Trắng đã không cung cấp các thông tin được quy định trong đạo luật Xem xét Thoả thuận hạt nhân Iran. Các thượng nghị sỹ Cộng Hoà cho biết sự mất đoàn kết nội bộ trong đảng diễn ra ở Hạ viện không ảnh hưởng đến kế hoạch của đảng. Hôm qua Thượng viện Mỹ đã có phiên tranh luận về thoả thuận hạt nhân Iran và sẽ bỏ phiếu trong tuần này.
Lãnh đạo Cộng Hoà ở Thượng viện Mitch McConnell phát biểu trước báo giới rằng “chúng ta phải hành động ngay trong tuần này nếu không muốn thoả thuận hạt nhân Iran được thông qua”.
Dù phe phản đối không thể ngăn cản việc thông qua thoả thuận, phe tán thành vẫn cần hơn 34 phiếu trong 100 lá phiếu ở Thượng viện để duy trì quyền phủ quyết của Tổng thống Obama. Tuy nhiên, nghị quyết phản đối phải được lưỡng viện Mỹ thông qua trước khi được đệ trình lên Tổng thống Obama.
Các hạ nghị sỹ Dân Chủ cũng kiên trì tìm kiếm sự ủng hộ dành cho thoả thuận hạt nhân Iran với 133 thành viên tán thành vào cuối hôm qua (9-9).
Để gạt đi quyền phủ quyết của Tổng thống Obama, phe phản đối cần đạt được đa số 2/3 ở lưỡng viện Mỹ.
