Theo báo cáo thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) của Trung tâm phân tích và tư vấn đầu tư SSI vừa công bố cho thấy thị trường sơ cấp tiếp tục sôi động trong năm 2021.
Cụ thể, các doanh nghiệp phát hành tổng cộng 722.700 tỉ đồng trong cả năm 2021, tăng 56% so với năm 2020. Số TPDN phát hành ròng 2021 (lượng phát hành trừ đi lượng đáo hạn và mua lại trước hạn) ước tính là 438.000 tỉ đồng, tăng 63% so với lượng phát hành ròng 2020.
Tổng lượng TPDN lưu hành cuối 2021 ước tính khoảng 1,39 triệu tỉ đồng, tương đương tốc độ tăng trưởng bình quân 46%/năm trong giai đoạn từ 2017-2021. Quy mô thị trường TPDN tăng mạnh từ 4,93% GDP (2017) lên tới 16,6% GDP (2021).
Dù kênh tín dụng vẫn là kênh huy động vốn chính của các doanh nghiệp nhưng kênh chứng khoán đang tăng tốc mạnh mẽ, quy mô thị trường cổ phiếu và TPDN tăng nhanh từ mức 68% (2020) lên mức tương đương 88% (2021) so với tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế. Sự tăng trưởng này phù hợp với định hướng phát triển thị trường vốn, giảm sự phụ thuộc của doanh nghiệp vào tín dụng ngân hàng của cơ quan quản lý.
Tuy nhiên trái phiếu ngân hàng đang dần thu hẹp tỷ trọng trong tổng TPDN đang lưu hành. Cụ thể, trong năm 2021, các ngân hàng phát hành tổng cộng 226.400 tỉ đồng, chiếm 31,3% tổng lượng TPDN phát hành.
Số liệu thống kê cho thấy tổng trái phiếu ngân hàng đang lưu hành tính đến cuối năm 2021 ước khoảng 540.000 tỉ đồng, chiếm 39% quy mô thị trường TPDN, thấp hơn rất nhiều so với mức 48% tại thời điểm cuối năm 2018.
Ở khía cạnh nhà đầu tư, ngân hàng cũng đang giảm dần vai trò trong thị trường TPDN. Xét riêng các TPDN phi ngân hàng, dù số dư trái phiếu mà các ngân hàng thương mại nắm giữ vẫn tăng lên nhưng tốc độ tăng thấp hơn nhiều quy mô thị trường trái phiếu nên tỷ trọng TPDN nắm giữ bởi các ngân hàng thương mại liên tục giảm từ 71% (2018) xuống 25% (2021).
Sự thu hẹp vai trò của các ngân hàng ở cả khía cạnh tổ chức phát hành và nhà đầu tư trên thị trường TPDN cho thấy sự tăng trưởng thực chất của thị trường này với định hướng dần trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn thay thế cho kênh tín dụng.
