Vin vào cớ Nga can thiệp vào khủng hoảng Ukraine, ngày 12-9, Mỹ đã yêu cầu Tập đoàn Exxon Mobil của Mỹ ngưng mọi hoạt động hợp tác với Tập đoàn Rosneft của Nga kể từ ngày 26-9. Exxon Mobil chấp hành chỉ đạo, ngưng hoạt động của giàn khoan West Alpha trên biển Kara ở Bắc Cực dù giếng khoan thăm dò Universitetskaya-1 đã hoàn thành tiến độ 75%.
Lập tức Rosneft tuyên bố không cho phép giàn khoan West Alpha rời khỏi biển Kara khi chưa hoàn tất giếng Universitetskaya-1. Rosneft đưa ra phương án nếu Exxon Mobil rút các kỹ sư Mỹ về, Rosneft sẽ đưa các kỹ sư Nga thay thế và tiếp tục khoan thăm dò.
Cuối cùng Exxon Mobil đành phải xoay xở để Bộ Tài chính Mỹ cho phép hợp tác với Rosneft đến ngày 10-10. Chính trong thời gian này mà giàn khoan West Alpha tìm thấy mỏ dầu ở giếng khoan Universitetskaya-1 với trữ lượng khoảng 750 triệu thùng.
Giàn khoan Nga ở Bắc Cực. Ảnh: gazprom.ru
Tập đoàn Rosneft hợp tác với các tập đoàn dầu khí Exxon Mobil của Mỹ, Eni của Ý và Statoil của Na Uy thực hiện các dự án dầu khí trên các vùng biển Kara, Laptev và Chukchi ở Bắc Cực. Tuy nhiên, từ giữa năm nay, các dự án hợp tác đã bị ngưng trệ do lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu.
Dù vậy báo New York Times (Mỹ) nhìn nhận lệnh trừng phạt sẽ không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động thăm dò dầu khí của Nga. Thay vì phản ứng mạnh, chính phủ Nga đã chủ động lên kế hoạch “Nga hóa” công nghệ để tiếp tục quá trình thăm dò dầu khí ở Bắc Cực.
Theo New York Times, Tập đoàn Rosneft đã thương lượng với Tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga để thuê bốn giàn khoan chuẩn bị cho mùa khoan thăm dò vào tháng 6-2015. Rosneft cũng đã mua 30% cổ phần để có thể sử dụng sáu giàn khoan của Công ty North Atlantic Drilling thuộc Tập đoàn giàn khoan Seadrill của Na Uy.
Ngoài ra, Rosneft đang thương lượng để Trung Quốc kéo các giàn khoan đang đặt ở biển Đông đến Bắc Cực. Từ đầu năm, Rosneft đã thỏa thuận thuê dịch vụ khoan dầu khí từ Công ty dịch vụ dầu khí Thụy Sĩ Weatherford.
Hồi tháng 10 vừa qua, Tổng thống Putin đã nhất trí thành lập Công ty dịch vụ dầu khí quốc gia RBC để thực hiện các dịch vụ dầu khí thay cho các công ty dịch vụ dầu khí của Mỹ như Halliburton, Baker Hughes, Schlumberger.
Trong các dự án thăm dò dầu khí, Tập đoàn Rosneft được các tập đoàn phương Tây hỗ trợ về quản lý thăm dò và về vốn. Mùa hè vừa qua, Exxon Mobil đã chi 700 triệu USD thăm dò ở giếng dầu Universitetskaya-1. Nếu không có lệnh trừng phạt, ba tập đoàn Exxon Mobil, Eni và Statoil sẽ đầu tư 20 tỉ USD thăm dò dầu khí ở Nga.
Tuy Rosneft vẫn chưa công bố sẽ tìm nguồn tài chính thay thế nào nhưng báo New York Times ghi nhận Rosneft và ngành năng lượng Nga đã có phương án đối phó.
Giám đốc Phòng Thương mại Mỹ tại Nga Alexis Rodzianko nhận định ngành dầu khí Nga dù rất thích công nghệ và dịch vụ dầu khí của Mỹ vì đạt hai yếu tố chất lượng và giá cả, tuy nhiên Nga bắt đầu hướng về tiềm lực bên trong Nga. Hiện Nga đã lập thứ tự mua sắm công nghệ và sử dụng dịch vụ dầu khí, trước hết ưu tiên cho các công ty trong nước, sau đó đến các công ty châu Á và cuối cùng mới đến Mỹ.
Chuyên gia Ildar Davletshin ở Công ty tài chính Nga Renaissance Capital nhận định đây không phải là lựa chọn tạm thời vì Nga muốn giành thế chủ động lâu dài bởi không biết bao giờ lệnh trừng phạt của Mỹ và châu Âu mới chấm dứt.
Câu hỏi lớn nhất là liệu Nga có lấp được khoảng trống công nghệ mà các tập đoàn dầu khí phương Tây để lại hay không. Báo New York Times ghi nhận Nga đã có câu trả lời khi sở hữu một hạm đội tàu phá băng hạt nhân duy nhất thế giới gồm sáu chiếc. Trong số đó có tàu siêu mạnh như tàu “50 năm Chiến thắng” hoạt động thường xuyên ở biển Bắc Cực.
ĐĂNG KHOA
