Một cuộc điều tra gần đây của hãng thông tấn AP tiết lộ rằng Trung Quốc đang tiến hành một chiến dịch gây nhiễu thông tin về COVID-19 trên báo chí và các phương tiện truyền thông. Chiến dịch nhằm củng cố cho thuyết âm mưu là Mỹ đã tạo ra vi-rút này để làm vũ khí sinh học và phát tán nó, theo The New York Post.
Cuộc điều tra kéo dài 9 tháng và vừa được hãng thông tấn AP công bố hôm 15-2, trong đó chỉ rõ cách thức mà Trung Quốc tuyên truyền thuyết âm mưu này.
Ngày 26-1-2020, chưa đầy một tuần kể từ khi người đầu tiên ở Mỹ được chẩn đoán nhiễm COVID-19, một người đàn ông sống ở khu tự trị Nội Mông (Trung Quốc) đã đăng tải một video lên ứng dụng Kuaishou khẳng định rằng vi-rút SARS-CoV-2 do Mỹ tạo ra.
Video liền sau đó đã bị xoá. Người đàn ông cũng bị bắt giam 10 ngày và phạt vì tội đưa tin sai sự thật. Nhưng chỉ vài tuần sau, các nhà ngoại giao Trung Quốc trên khắp thế giới cũng như mạng lưới truyền thông nội địa ở Trung Quốc đều đồng loạt thúc đẩy thuyết âm mưu này.
Chiến dịch chuyển hướng thông tin bắt đầu xuất hiện khi Trung Quốc bị quốc tế soi xét gắt gao trong công cuộc xử lý vi-rút SARS-CoV-2 và nghi ngờ nơi phát tán vi-rút là từ 1 phòng thí nghiệm ở nước này – điều mà các chuyên gia y tế quốc tế hiện vẫn cho rằng “cực kỳ khó xảy ra”.
Tới ngày 22-2-2020, tờ Nhân dân Nhật báo – một tờ báo được lưu hành quốc tế, là kênh ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã đăng tải một báo cáo suy đoán rằng quân đội Mỹ đã mang vi-rút SARS-CoV-2 vào Trung Quốc.
Báo cáo đó không chỉ gây gây được tiếng vang ở trong nước mà còn lôi kéo sự chú ý toàn cầu, xuất hiện trên tờ New Zealand Herald và Helsinki Times của Phần Lan.
Ngày 9-3, một bài luận khẳng định quân đội Mỹ đã tạo ra vi-rút ở một phòng thí nghiệm thuộc căn cứ Fort Detrick, bang Maryland, và phát tán nó tại Thế vận hội quân sự diễn ra hồi tháng 10-2019 ở thành phố Vũ Hán (Trung Quốc). Bài viết này được chia sẻ trên mạng xã hội WeChat của Trung Quốc.
Ngày hôm sau, một bản kiến nghị trực tuyến ẩn danh đã được gửi đến trang web “We the People” của Nhà Trắng, yêu cầu Chính phủ phản hồi về giả thuyết Fort Detrick. Mặc dù bản kiến nghị chỉ nhận được chưa đến 2% của 100.000 chữ ký cần thiết để được Nhà Trắng phản hồi, nhưng nó lại được các phương tiện truyền thông Trung Quốc đưa tin rộng rãi.
Vài ngày sau, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Trung Quốc - Triệu Lập Kiên, đã liên tục đăng hàng loạt tweet nhằm thổi phồng thuyết âm mưu này. “Bệnh nhân số 0 của Mỹ được phát hiện khi nào? Có bao nhiêu người đã bị nhiễm bệnh? Họ được đưa đến những bệnh viện nào? Có thể chính lính Mỹ đã mang đại dịch này tới Vũ Hán. Hãy minh bạch! Hãy công khai những thông tin trên. Mỹ nợ chúng ta một lời giải thích!”.
Phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc - Triệu Lập Kiên. Ảnh: REUTERS
Hãng AP cho biết, Twitter sau đó đã dán nhãn cảnh báo về tính xác thực của bài đăng này, tuy nhiên nội dung bài đăng vẫn không bị ảnh hưởng. Tổng cộng 11 tweet mà Triệu Lập Kiên viết trong hai ngày 12 và 13-3 được chia sẻ hơn 99.000 lần bằng ít nhất 54 ngôn ngữ trong suốt 6 tuần sau đó. Khoảng 275 triệu tài khoản Twitter tiếp cận bài đăng này. Số liệu được Phòng nghiên cứu pháp lý kỹ thuật số (DFRL) thuộc tổ chức nghiên cứu Atlantic Council – đối tác của hãng thông tấn AP trong cuộc điều tra này, thống kê.
"Có phải Chính phủ Mỹ cố tình che giấu sự thật về đại dịch COVID-19 bằng bệnh cúm mùa?” là câu hỏi được đăng trên China Radio International vào ngày 22-3. “Tại sao Viện Nghiên cứu Bệnh Truyền nhiễm của Quân đội Mỹ ở căn cứ Ft. Detrick, bang Maryland - cơ sở thử nghiệm sinh hóa lớn nhất, lại đóng cửa hồi tháng 7-2019?”
Trong vòng chỉ vài ngày, các phiên bản khác nhau của bài viết này xuất hiện hơn 350 lần trên các trang tin, không chỉ viết bằng tiếng Trung Quốc mà còn bằng tiếng Anh, tiếng Ả Rập, tiếng Pháp, tiếng Ý, tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha.
Thuyết Fort Detrick vẫn âm ỉ từ đó đến giờ. Triệu Lập Kiên vẫn nhắc lại trên các dòng tweet và tháng vừa rồi Hoa Xuân Oánh - một phát ngôn viên khác của Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng nhắc lại để đẩy lùi giả thuyết vi-rút bắt nguồn từ Vũ Hán.
“Nếu Mỹ thực sự tôn trọng sự thật, Mỹ nên mở cửa phòng thí nghiệm sinh học tại căn cứ Fort Detrick, minh bạch về việc mở hơn 200 phòng thí nghiệm ở nước ngoài, mời các chuyên gia WHO tiến hành truy vết nguồn gốc đại dịch ở Mỹ”, bà Hoa Xuân Oánh phát biểu trong một cuộc họp báo hôm 18-1.
Trả lời AP, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh rằng Trung Quốc có quyền tự bảo vệ khỏi các thuyết âm mưu và luôn nỗ lực hợp tác để tìm ra sự thật.
“Tất cả các bên nên kiên quyết nói “Không” với việc lan truyền thông tin sai lệch. Đối mặt với những cáo buộc, hãy loại trừ những lời bịa đặt và làm sáng tỏ tin đồn bằng cách tìm ra sự thật.”
