Theo hãng tin Reuters, hàng chục quốc gia đang tìm cách khôi phục các chuyến vận chuyển năng lượng thiết yếu qua Eo biển Hormuz. Động thái diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ có những cuộc tấn công mạnh mẽ hơn nữa vào Iran, khiến giá dầu tăng cao trở lại.

Liên minh các quốc gia thảo luận về Eo biển Hormuz

Ngày 2-4, Anh đã chủ trì một cuộc họp trực tuyến với khoảng 40 quốc gia để tìm cách khôi phục quyền tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz. Các cuộc thảo luận diễn ra mà không có sự tham gia của Mỹ.

Tại cuộc họp, Anh, Pháp, Đức, Úc và một số quốc gia vùng Vịnh đã tìm hiểu những biện pháp có thể thực hiện để khôi phục quyền tiếp cận tuyến đường hàng hải.

“Iran đang cố gắng khống chế nền kinh tế toàn cầu tại Eo biển Hormuz. Điều đó không được phép thắng thế. Vì vậy, các đối tác hôm nay kêu gọi mở cửa trở lại eo biển ngay lập tức và vô điều kiện, đồng thời tôn trọng các nguyên tắc cơ bản về tự do hàng hải và luật biển” - Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper nói sau cuộc họp.

Bà Cooper cho biết thêm rằng các bộ trưởng ngoại giao và đại diện tham gia cuộc họp đã thảo luận về một loạt các lĩnh vực "hành động tập thể, phối hợp khả thi". Điều này có thể bao gồm tăng cường áp lực ngoại giao, kể cả thông qua Liên Hợp Quốc (LHQ), cũng như các biện pháp trừng phạt có thể xảy ra.

Các quốc gia tham gia cuộc họp đã ký một tuyên bố yêu cầu Iran ngừng các nỗ lực phong tỏa eo biển và cam kết “đóng góp vào các nỗ lực thích hợp để đảm bảo an toàn cho việc đi lại” qua Eo biển Hormuz. Cuộc họp được coi là bước đầu tiên, tiếp theo sẽ là các “cuộc họp cấp làm việc” của các quan chức để hoàn thiện các chi tiết.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Anh nói với tờ The Guardian rằng tại cuộc họp, đã có những cuộc thảo luận về việc kêu gọi thêm nhiều quốc gia ở phía Nam gây áp lực kinh tế lên Iran để đảm bảo nước này không thu lợi từ việc đóng cửa Eo biển Hormuz.

Ngoài cuộc họp tuần này, sẽ có một cuộc thảo luận quân sự vào tuần tới về việc liệu có thể rà phá thủy lôi và cứu hộ các tàu bị mắc kẹt ở Eo biển Hormuz hay không. Cuộc họp sẽ do Bộ Chỉ huy Liên hợp Thường trực của Anh chủ trì.

GCC kêu gọi Liên Hợp Quốc hành động

Trong khi đó, phát biểu tại Hội đồng Bảo an LHQ ngày 2-4, Tổng thư ký Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) Jassim al-Budaiwi đã kêu gọi hội đồng "thực hiện tất cả các biện pháp cần thiết" để chấm dứt các cuộc tấn công của Iran vào các nước vùng Vịnh, theo kênh Al Jazeera.

Ông al-Budaiwi cũng nhấn mạnh rằng Hội đồng Bảo an LHQ phải “thực hiện mọi biện pháp cần thiết” để “bảo vệ các hành lang hàng hải và đảm bảo hoạt động hàng hải không bị gián đoạn qua tất cả các tuyến đường thủy chiến lược” trong khu vực.

Tổng thư ký GCC lưu ý rằng 6 quốc gia thành viên GCC, gồm Saudi Arabia, Qatar, Bahrain, Oman, Kuwait và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) – phải được tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán hoặc thỏa thuận nào với Iran “nhằm tăng cường an ninh khu vực và ngăn chặn sự leo thang hơn nữa hoặc sự lặp lại các cuộc tấn công như vậy trong tương lai”.

“GCC tái khẳng định sự cần thiết cấp bách phải ngay lập tức chấm dứt các cuộc tấn công này; khôi phục an ninh, ổn định và hòa bình trong khu vực, và đảm bảo an toàn hàng không và hàng hải, an toàn chuỗi cung ứng quốc tế và bảo vệ thị trường năng lượng toàn cầu” - ông al-Budaiwi nói.

Bahrain đã đề xuất lên Hội đồng Bảo an LHQ một dự thảo nghị quyết cho phép các quốc gia sử dụng "mọi biện pháp cần thiết" để đảm bảo tự do đi lại qua Eo biển Hormuz. Tuy nhiên, biện pháp này đã gây chia rẽ trong Hội đồng Bảo an gồm 15 thành viên, với Nga, Trung Quốc và Pháp - mỗi nước đều có quyền phủ quyết - đều lên tiếng phản đối mạnh mẽ.

Eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa kể từ khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran bắt đầu vào ngày 28-2, ảnh hưởng đến nguồn cung toàn cầu của các mặt hàng quan trọng bao gồm dầu mỏ, khí đốt tự nhiên hóa lỏng và phân bón. Điều này đã dẫn đến sự tăng mạnh giá năng lượng.