Ai thắng, ai thua khi giá dầu tăng?

Phiên giao dịch hôm nay (3-3) giá dầu tiếp tục nhích tăng và gần tiệm cận 80 USD/thùng khi thị trường lo ngại cuộc chiến giữa Mỹ và Iran sẽ mất kiểm soát và dẫn đến sự gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng.

Thị trường trở nên hỗn loạn sau khi Iran khẳng định eo biển Hormuz đã bị đóng cửa và đe dọa sẽ tấn công bất kỳ con tàu nào cố gắng đi qua.

Theo công ty tư vấn Rystad Energy, lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz hiện đã tạm dừng do các công ty vận tải biển thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Điều này đặc biệt nghiêm trọng vì đây là tuyến đường vận chuyển khoảng một phần ba tổng lượng dầu thô bằng đường biển của thế giới năm 2025, với phần lớn điểm đến là Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Các nhà phân tích từ Barclays và UBS cảnh báo giá dầu Brent có thể sớm chạm mốc 100 USD mỗi thùng khi tình hình an ninh tại Trung Đông vượt ngoài tầm kiểm soát, thậm chí có khả năng đạt mức 120 USD nếu xảy ra gián đoạn vật chất trên diện rộng.

Ngân hàng JPMorgan Chase cho biết, ước tính có khoảng 200 tàu chở dầu thô và khí đốt hóa lỏng (LNG) đã phải thả neo hoặc chuyển hướng để tránh eo biển, trong khi các hãng vận tải biển lớn như Hapag-Lloyd và CMA CGM đã đình chỉ toàn bộ hoạt động di chuyển qua tuyến đường thủy này.

Phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh cũng đã tăng vọt thêm 50%, khiến việc vận chuyển qua đây không còn hiệu quả về mặt kinh tế đối với hầu hết các nhà khai thác.

Eo biển Hormuz hiện là một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới, xử lý từ 20 đến 21 triệu thùng dầu thô và các sản phẩm xăng dầu mỗi ngày, chiếm khoảng 20% lượng tiêu thụ toàn cầu và gần 30% tổng lượng dầu giao dịch bằng đường biển.

Ngân hàng JPMorgan Chase vừa đưa ra cảnh báo rằng giá dầu thô Brent có thể tăng vọt lên ngưỡng 120 USD mỗi thùng nếu một cuộc xung đột toàn diện tại Trung Đông dẫn đến tình trạng gián đoạn kéo dài dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz.

Các chuyên gia ước tính rằng các nhà sản xuất vùng Vịnh chỉ có thể duy trì sản lượng bình thường trong khoảng 25 ngày nếu eo biển này bị phong tỏa hoàn toàn, sau đó việc các kho lưu trữ bị lấp đầy sẽ buộc toàn bộ hoạt động sản xuất trong khu vực phải đình chỉ.

Theo ông Heng Koon How, Trưởng Bộ phận chiến lược thị trường, Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu (Ngân hàng UOB Singapore), xung đột leo thang trở lại tại Iran và Trung Đông đã đẩy giá dầu Brent tăng trở lại, tiến sát mốc 80 USD/thùng.

Kỳ vọng giá dầu lên 100 USD/thùng là quá sớm, vì một lằn ranh đỏ quan trọng vẫn chưa bị vượt qua và hy vọng sẽ không bị vượt qua.

Ngoài ra, OPEC vẫn còn dư địa nhờ các đợt cắt giảm sản lượng trước đó từ năm 2023. Cả OPEC và đặc biệt là Ả Rập Xê Út đều có khả năng tăng sản lượng nếu cần để kiềm chế bất kỳ đợt tăng giá năng lượng quá mức nào.

"Tổng thể, chúng tôi điều chỉnh dự báo giá dầu Brent lên 80 USD/thùng trong quý II và quý III-2026, sau đó giảm còn 70 USD/thùng trong quý IV-2026 và quý I-2027", ông Heng Koon How nhận định.

Ở góc nhìn khác, ông Heng Koon How đánh giá, giá dầu Brent quanh 80 USD/thùng có nguy cơ khiến lạm phát ngắn hạn khó giảm. Tại cuộc họp FOMC của Mỹ sắp tới, thị trường sẽ đặt câu hỏi về mức độ tác động của giá năng lượng lên triển vọng lạm phát của Mỹ.

Hiện tại, UOB vẫn duy trì dự báo Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ giảm thêm 2 lần lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 6 và trong quý III. Tuy nhiên, nhà đầu tư sẽ phải theo dõi sát rủi ro về khả năng Fed phải trì hoãn hoặc gặp khó khăn hơn trong việc cắt giảm lãi suất trong nửa cuối năm.

Trước biến động giá dầu hiện nay, cổ phiếu nhiều công ty dầu đang trở nên hấp dẫn với nhà đầu tư. Chẳng hạn, cổ phiếu PVT, BSR, OIL, PLX,... đều tăng hết biên độ trong phiên giao dịch hôm qua (2-3), và đang được tiếp tục kỳ vọng tăng tiếp trong nhiều phiên tiếp theo.

Các chuyên gia phân tích Ngân hàng Goldman Sachs đánh giá thị trường chứng khoán luôn phản ứng trước những dự báo về sự thiếu hụt hơn là sự thiếu hụt thực tế.

Việc Mỹ và Israel tấn công Iran đã tạo ra một phí rủi ro ngay lập tức cộng vào giá dầu. Dòng tiền nhà đầu tư có xu hướng tháo chạy khỏi các nhóm cổ phiếu tiêu dùng, công nghệ vốn chịu áp lực chi phí đầu vào để trú ẩn vào nhóm năng lượng như một hàng rào chống lại bất ổn.

Đồng thời, sự thiếu hụt nguồn cung tạm thời sẽ đẩy giá dầu vào trạng thái tăng bền vững, khiến cổ phiếu ngành này trở nên hấp dẫn hơn so với các kênh đầu tư rủi ro khác.