Báo cáo của Tổ chức Phát triển Công nghiệp của Liên Hiệp Quốc (UNIDO) về cải cách đăng ký kinh doanh tại Việt Nam gần đây đánh giá cao các kết quả cải cách.
DN mới tăng liên tục
Báo cáo này chỉ ra trong hơn năm năm (2005-2010), số lượng DN được thành lập mới mỗi năm liên tục tăng, từ khoảng 40.000 lên gần 90.000 DN. Tại TP.HCM, năm 2000 có gần 5.500 DN mới thì năm 2010 có trên 25.000 DN mới thành lập. Cuối năm 2010, số DN trên toàn quốc đã đạt trên 540.000, vượt mục tiêu mà Chính phủ đề ra là có 500.000 DN vào năm 2010. Số vốn đăng ký của DN cũng tăng đều, trung bình là 6 tỉ đồng một công ty.
Báo cáo này cho rằng các quy định về thành lập DN thông thoáng hơn đã giúp cho việc thành lập DN thuận lợi, nhiều DN được thành lập hơn trước đó.
Tuy nhiên, liệu quy định có quá dễ dãi hay không? Việc thành lập DN hiện nay không đòi hỏi nhiều giấy tờ như trước, không đòi chứng minh vốn (trừ một vài ngành nghề có điều kiện). Báo cáo này viện dẫn kết luận của nhiều nghiên cứu trước đây, cho thấy việc quy định khắt khe về thành lập DN không đồng nghĩa với việc sẽ cho ra sản phẩm chất lượng hơn, bảo vệ môi trường hơn, hay cạnh tranh lành mạnh hơn… Đã có những quy định khác điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN. Quy định về thành lập mà khắt khe thì gia tăng tham nhũng và hoạt động kinh doanh phi chính thức.
Làm thủ tục đăng ký kinh doanh tại Sở Kế hoạch và Đầu tư TP.HCM. Ảnh: HTD
“Một cửa” và kho thông tin
Trước đây, DN đăng ký thành lập phải tự làm ba bước, đầu tiên ở Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT), sau đó đăng ký thuế và đăng ký con dấu. Nay cả ba bước này đã được kết hợp trong một lần đăng ký, thực hiện tại một cửa là Sở KH&ĐT. Ngoài ra, việc cải cách còn giúp DN được bảo vệ tên trên toàn quốc, thay vì chỉ chống trùng tên trong phạm vi tỉnh, thành. Cục Quản lý Đăng ký kinh doanh cho biết: “Trước khi cải cách, chúng ta không có cơ sở dữ liệu toàn quốc nên không thực hiện chống trùng tên trên toàn quốc được. Hiện nay, với kho dữ liệu, DN có thể tự tra cứu trước khi đặt tên để tránh trùng”.
Ngoài thông tin về tên DN, kho thông tin trên còn đang được tiếp tục hoàn thiện để chứa toàn bộ các thông tin về DN như thông tin sửa đổi, chuyển địa chỉ công ty, đổi cơ cấu chủ sở hữu hay giải thể… Nhờ đó, cộng đồng DN sẽ được hưởng lợi vì đây là nguồn thông tin chính thức để tìm kiếm và kiểm tra thông tin cũ - mới về các DN đối tác.
Cục Quản lý Đăng ký kinh doanh cho biết thời gian tới sẽ có nhiều thay đổi, chẳng hạn đăng ký kinh doanh qua mạng điện tử; đăng thông cáo thành lập DN với chi phí thấp trên một cổng thông tin chung, thay vì đăng rải rác trên nhiều tờ báo như hiện nay; tra cứu thông tin về tài chính của DN khác (có tính phí)…
Cục Quản lý Đăng ký kinh doanh (Bộ KH&ĐT) cho biết: UNIDO sẽ lấy Việt Nam làm mô hình mẫu để tuyên truyền về cải cách đăng ký kinh doanh cho nhiều quốc gia khác.
QUỲNH NHƯ
