Đài ABC News ngày 20-9 đưa tin các nhà ngoại giao Úc đang tăng cường nỗ lực trấn an các quốc gia Đông Nam Á về kế hoạch đóng tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của nước này liên quan thỏa thuận AUKUS mới với Mỹ và Anh.
Động thái trên diễn ra sau khi hai quốc gia ở Đông Nam Á - Indonesia và Malaysia - cảnh báo rằng dự án của Úc có thể làm trầm trọng thêm căng thăng trong khu vực và có thể khiến các nước khác đẩy mạnh việc xây dựng kho vũ khí quân sự.
Úc trấn an các nước Đông Nam Á về thỏa thuận AUKUS. Ảnh: GETTY IMAGES
Đại sứ Úc tại Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) – ông Will Nankervis - hôm 20-9 tuyên bố rằng AUKUS "không phải là một liên minh hoặc hiệp ước quốc phòng" và thỏa thuận này "không thay đổi cam kết của Úc đối với ASEAN cũng như sự ủng hộ liên tục của Úc đối với cấu trúc khu vực do ASEAN dẫn đầu".
Tuyên bố cũng nhấn mạnh rằng Úc không có mong muốn sở hữu vũ khí hạt nhân, nhấn mạnh rằng các tàu ngầm mới được đề xuất sẽ không mang đầu đạn hạt nhân.
"Úc vẫn kiên định đối với sự ủng hộ của chúng tôi với Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Úc sẽ hợp tác chặt chẽ với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ NPT của mình với tư cách là Quốc gia Không có Vũ khí Hạt nhân" - ông Nankervis nói.
Theo ABC News, tuyên bố trên cũng có thể là một phần thuộc nỗ lực ngoại giao rộng lớn hơn của Úc trước những chỉ trích từ các nước Đông Nam Á.
Bộ Ngoại giao Indonesia cho biết họ "quan ngại sâu sắc về việc tiếp tục chạy đua vũ trang và gia tăng quyền lực trong khu vực", trong khi Thủ tướng Malaysia Ismail Sabri Yaakob nói rằng dự án này có thể "thúc giục các cường quốc khác có hành động tích cực hơn ở khu vực này, đặc biệt là tại Biển Đông".
Một số quốc gia Đông Nam Á cũng lo lắng rằng quan hệ đối tác quốc phòng mới giữa Mỹ, Úc và Anh có thể ảnh hưởng đến ASEAN.
Một số quốc gia ASEAN đang thúc giục khối này đưa ra một tuyên bố chung để bày tỏ lo ngại về AUKUS, tuy vẫn chưa rõ liệu sáng kiến này có thành công hay không.
Tuy nhiên, không phải tất cả các quốc gia Đông Nam Á đều có mối quan tâm tương tự Indonesia và Malaysia.
Singapore không đưa ra bất kỳ phản đối nào đối với tuyên bố của chính phủ Úc trong khi Philippines đưa ra tuyên bố nói rằng Úc có quyền tăng cường khả năng phòng thủ.
Hôm 15-9, Mỹ, Anh và Úc đã công bố việc thiết lập quan hệ đối tác an ninh ba bên AUKUS nhằm tăng cường khả năng quân sự ở Thái Bình Dương, cho phép ba bên chia sẻ các công nghệ quốc phòng tiên tiến và cung cấp cho Úc công nghệ tàu ngầm hạt nhân.
